دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 The Model of “Linguistic Reverse Engineering” in the Epistemic Architecture of the Qurʾān: An Integrated Analysis Based on Historical and Relational Semantics: The Case of Sūrahs al‑Kawthar, al‑Masad, al‑Ikhlāṣ, al‑Falaq, and al‑Nās) تبیین الگوی «مهندسی معکوس زبانی» در هندسه معرفتی قرآن کریم؛ تحلیل تلفیقی بر پایه معناشناسی تاریخی و رابطه‌ای (مطالعه موردی: سوره‌های کوثر، مسد، اخلاص، فلق و ناس) 53 71 736899 10.22034/sslt.2026.2088318.1164 FA روح الله معصومیان طلبه سطح 4، فقه و اصول و تفسیر تطبیقی، حوزه علمیه و مؤسسه ائمه اطهار(ع)، قم، ایران. Journal Article 2026 05 09 This study aims to explain the model of “linguistic reverse engineering” within the epistemic architecture of the Qurʾān and to analyze the mechanism through which concepts are redefined in the revealed text within a semantic framework. The central research question investigates how the Qurʾān employs lexical items and concepts that were prevalent within the cultural and discursive context of Arab society at the time of revelation and subsequently places them within a newly configured semantic network that generates new layers of meaning. The theoretical framework of the study is based on the integration of two complementary approaches: historical semantics, which provides a diachronic analysis of the meanings of key terms prior to revelation, and relational semantics, which offers a synchronic analysis of the conceptual relations among those terms within the Qurʾānic text. The research adopts a qualitative methodology grounded in semantic analysis of Qurʾānic discourse. The corpus of the study consists of five short sūrahs of the Qurʾān—al Kawthar, al Masad, al Ikhlāṣ, al Falaq, and al Nās. In the first stage of the analysis, the pre Qurʾānic semantic background of key lexical items was reconstructed within the cultural and linguistic context of pre Islamic Arabia. In the second stage, the network of conceptual relations among these lexical items was examined within the semantic structure of the relevant verses. The findings indicate that the Qurʾān transforms concepts embedded in competing discourses through a three stage process consisting of conceptual reception, semantic reprocessing, and discursive reproduction. Through this process, the Qurʾānic text reconfigures inherited concepts and mobilizes them to articulate and reinforce the Qurʾānic monotheistic worldview. Accordingly, the model of linguistic reverse engineering demonstrates that the Qurʾānic text establishes a new epistemic system within the language of revelation by restructuring conceptual relations and reorganizing the semantic network of key terms. <span dir="RTL" lang="AR-SA">این پژوهش با هدف تبیین الگوی «مهندسی معکوس زبانی» در هندسه معرفتی قرآن کریم انجام شده و می‌کوشد سازوکار بازتعریف مفاهیم در متن وحی را در چارچوبی معناشناختی تحلیل کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که قرآن کریم چگونه با بهره‌گیری از واژگان و مفاهیم رایج در فرهنگ و گفتمان عرب عصر نزول، آن‌ها را در شبکه‌ای معنایی جدید قرار داده و دلالت‌های تازه‌ای برای آن‌ها ایجاد می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیق دو رهیافت «معناشناسی تاریخی» (تحلیل درزمانی) و «معناشناسی رابطه‌ای» (تحلیل هم‌زمانی) استوار است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل معناشناختی متون قرآنی است و داده‌های پژوهش از پنج سوره کوتاه قرآن کریم شامل کوثر، مسد، اخلاص، فلق و ناس استخراج شده است. در مرحله نخست، پیشینه معنایی واژگان کلیدی در بستر فرهنگی و زبانی عرب جاهلی بازسازی شد و در مرحله دوم، شبکه روابط مفهومی این واژگان در ساختار آیات مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن در فرآیندی سه‌مرحله‌ای شامل «دریافت مفاهیم رایج»، «بازپردازش معنایی» و «بازتولید گفتمانی»، مفاهیم موجود در گفتمان رقیب را دگرگون ساخته و آن‌ها را در خدمت تبیین جهان‌بینی توحیدی قرار می‌دهد. بر این اساس، الگوی مهندسی معکوس زبانی نشان می‌دهد که متن قرآن از طریق تغییر روابط مفهومی و بازآرایی شبکه معنایی واژگان، نظام معرفتی جدیدی را در زبان وحی بنیان می‌نهد.</span> https://sslt.araku.ac.ir/article_736899_c3c20e32a706c611a8a5be7664369c13.pdf