دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 A Comparative Study of Context (Siyāq) and Its Interpretive Function in the Qurʾānic Studies of Fāḍil Ṣāliḥ al Sāmarrāʾī and Bint al Shāṭiʾ بررسی تطبیقی سیاق و رویکرد آن در پژوهش‌های قرآنی «فاضل صالح السامرایی» و «بنت الشاطی» 1 15 736895 10.22034/sslt.2025.2068859.1120 FA اسد شهبازی دانشجوی دکتری، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0009-0002-0004-6845 علی حسن بیگی استاد، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0003-0806-7384 فاطمه دست رنج دانشیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0001-8663-7114 Journal Article 2025 08 14 Fāḍil Ṣāliḥ al Sāmarrāʾī and Bint al Shāṭiʾ are among the prominent contemporary scholars of Qurʾānic studies whose interpretive works rely extensively on literary approaches to the Qurʾān. Because their exegetical methods are grounded in literary and rhetorical analysis, their interpretations maintain a close relationship with linguistic and stylistic discussions of the Qurʾānic text. Both scholars make extensive use of contextual indication (qarīnat al siyāq) in their interpretation of the Qurʾān. The central aim of the present study is therefore to examine the function of contextual indication in the interpretive approaches of these two scholars. Employing a descriptive–analytical method, the study demonstrates that both al Sāmarrāʾī and Bint al Shāṭiʾ understand contextual indication primarily in terms of the relationship between preceding and following verses. Despite substantial similarities in their use of context, significant methodological differences can be observed. Adopting a syntactic orientation and working within a largely traditional framework—particularly through reliance on ʿAbd al Qāhir al Jurjānī’s theory of naẓm (textual ordering)— Al Sāmarrāʾī tends to emphasize specific context, namely the relationship of words and meanings within individual verses and sūrahs. In contrast, Bint al Shāṭiʾ, with a rhetorical orientation and a more modernist methodological perspective influenced in part by Orientalist approaches to Qurʾānic studies, places greater emphasis on general context, that is, the interpretive relationship between a given passage and the Qurʾān as a whole. Through their analyses, both scholars highlight the literary dimensions of the Qurʾān’s inimitability (iʿjāz), demonstrating how the key words of individual verses function within the broader linguistic structure of the Qurʾānic discourse. Their interpretations reveal subtle verbal and semantic features of the Qurʾānic text and argue that each word in the Qurʾān occupies a precise and irreplaceable position, such that even a seemingly synonymous term cannot substitute for it because every lexical choice is intrinsically connected to the spirit of the discourse—that is, to its context (siyāq). Through this contextual analysis, both scholars uncover new semantic nuances that may be understood as instances of semantic development within the framework of Qurʾānic discourse. فاضل صالح السامرایی و بنت الشاطی، هر دو از قرآن‌پژوهان معاصر هستند. آنان در تفسیر قرآن از روش ادبی (بیانی) استفاده کرده‌اند، لذا تفسیر آنان ارتباط تنگاتنگی با مباحث ادبی دارد. آن دو، در تفسیر قرآن از قرینه سیاق استفاده فراوان کرده‌اند، مسئله اصلی این پژوهش نیز، بررسی کارکرد قرینه سیاق در تفسیر این دو قرآن‌پژوه می‌باشد. نگارنده با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به این نتیجه رسیده است که این دو قرآن‌پژوه، قرینه سیاق را به معنای (قبل و بعد آیات) گرفتند و ضمن شباهت‌های فراوان در کاربست قرینه سیاق به نظر می‌رسد که فاضل السامرایی با گرایش نحوی و با روش سنتی یعنی به کمک نظریه‌ی نظم عبدالقاهر جرجانی بیشتر در روش خود از سیاق خاص (سوره و آیه) و بنت الشاطی هم با گرایش بلاغی و با روش تجددگرایی، یعنی آشنایی با شیوه مطالعات خاورشناسان در حوزه‌های قرآنی، بیشتر از سیاق عام (کل قرآن) استفاده کرده است. آن‌ها با نشان دادن جلوه‌های ادبیِ اعجاز قرآن، ضمن تأکید بر کلمات کلیدی آیات در ارتباط با کلمات به‌کاررفته در متن قرآن، زیبایی‌های لفظی و معنایی قرآن را کشف و در اختیار مخاطبان قرار داده و ثابت کردند که چگونه هر واژه‌ای در جای خود آن‌چنان مستقر است که امکان جابه‌جایی با لفظ دیگر حتی با لفظ مشابه را ندارد، زیرا با روح کلمه و کلام یعنی سیاق پیوند خورده است و به ظرافت‌های معنایی تازه‌ای دست‌یافته‌اند که می‌توان آن را توسعه معنایی در بستر سیاق تلقی کرد.

https://sslt.araku.ac.ir/article_736895_409aa6493882b1cdea3495814313e72e.pdf

دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 A Semantic Analysis of the Narrative Structure of the Story of Creation and the Fall in the Qurʾān Based on Greimas’s Narratological Theory: The Cae of Sūrat al Baqarah تحلیل معنایی ساختار روایی داستان آفرینش و هبوط در قرآن کریم بر اساس نظریه گریماس (مورد مطالعه: سوره بقره) 16 36 736897 10.22034/sslt.2025.2061354.1103 FA ناجح مرادی دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران. احمد امیدعلی دانشیار، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0002-3266-0180 سید ابوالفضل سجادی استاد، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0001-6340-123X قاسم مختاری استاد، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0003-0778-8825 Journal Article 2025 05 25 The story of human creation and the Fall in the Qurʾān occupies a foundational position in shaping the Qurʾānic understanding of human existence and therefore constitutes one of the central narratives of the Qurʾānic text. Although this narrative appears in a dispersed form across several sūrahs, its presentation in Sūrat al Baqarah displays a comparatively coherent structure and thus provides a suitable basis for narratological analysis. Despite the importance of this narrative, previous studies have largely limited their discussion to theological and historical interpretations and have rarely employed theoretical approaches from the humanities to investigate its narrative organization. The present study therefore seeks to examine how the narrative structure of the story of creation and the Fall is constructed in Sūrat al Baqarah and to what extent it can be analyzed through Greimas’s actantial model. Drawing on Greimasian narratology and employing a descriptive–analytical method, the study analyzes the fundamental components of the narrative, including actants, narrative functions, narrative sequences, and modes of characterization within the Qurʾānic account of creation and the Fall. The findings indicate that, despite the apparent dispersion of the relevant verses, the Qurʾānic narrative of creation and the Fall demonstrates a coherent internal organization and a consistent narrative logic that can be effectively explained through Greimas’s analytical framework. In particular, the actantial model, narrative roles, and propositional structures proposed by Greimas show significant analytical capacity when applied to this narrative. The application of Greimas’s theoretical framework further reveals that the Qurʾānic account of creation and the Fall, notwithstanding its apparent textual fragmentation, possesses a systematic structure, strong internal cohesion, and a robust narrative architecture. داستان آفرینش و هبوط انسان در قرآن کریم به دلیل جایگاه آغازین و تأثیر بنیادین آن بر درک انسان از هستی، یکی از محوری‌ترین روایت‌های قرآنی است. این داستان که در سوره‌های مختلف به صورت پراکنده مطرح شده، در سوره بقره ساختاری منسجم‌تر یافته و بستری مناسب برای تحلیل روایی فراهم آورده است. با وجود اهمیت این داستان، پژوهش‌های پیشین عمدتاً به تفسیرهای کلامی و تاریخی بسنده کرده و کمتر از رهیافت‌های نظری علوم انسانی برای واکاوی ساختار روایی آن بهره گرفته‌اند. پرسش اصلی این تحقیق آن است که ساختار روایی داستان آفرینش و هبوط در سوره بقره چگونه شکل گرفته و تا چه اندازه با الگوی کنشی گریماس قابل تحلیل است. بر همین اساس، پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه روایت‌شناسی گریماس، عناصر بنیادین روایت همچون کنشگران، خویشکاری‌ها، زنجیره‌های روایی و شیوه شخصیت‌پردازی را در این داستان مورد تحلیل قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که با وجود پراکندگی ظاهری آیات، روایت قرآنی آفرینش و هبوط واجد انسجام درونی و منطق روایی منسجمی است که از رهگذر الگوی گریماس قابل تبیین است. الگوی کنشی و نقش‌ها و گزاره‌های روایی مدنظر گریماس توان تحلیلی بالایی را در داستان آفرینش و هبوط دارند. تطبیق و اعمال آرای گریماس حاکی از آن است که روایت قرآنی از آفرینش و هبوط با وجود تشتت و گسستگی ظاهری، واجد ساختاری نظام‌مند و پیوستگی درونی و استحکام روایی است.

https://sslt.araku.ac.ir/article_736897_732cee56c70c8354735eb8507b4c17bc.pdf

دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 06 20 A Semantic Analysis of Imam al‑Sajjād’s Supplication for the Frontier Guards (Duʿāʾ Ahl al‑Thughūr) تحلیل معناشناختی دعای امام سجّاد (ع) برای مرزداران 37 52 736898 10.22034/sslt.2026.2081702.1150 FA عزت ملاابراهیمی استاد، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. حسن جلالی دانشجوی دکتری، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 12 22 In sacred religious texts, conceptual meanings frequently emerge beyond the explicit lexical level and are formed within deeper layers of discourse, action, and collective memory. Accessing these layers requires a clearly defined analytical framework capable of tracing the gradual development of meaning across successive semantic strata. Within this perspective, semantic analysis—through the systematic identification of relations such as hypernymic inclusion, phonetic similarity, graphic similarity, and various types of semantic opposition, including formal, distributional, positional, and implicational markedness—provides an appropriate conceptual model for examining the dynamics of meaning in religious discourse. Employing a descriptive–analytical method, the present study investigates the internal mechanisms of semantic signification in Imam al Sajjād’s supplication for the frontier guards (Duʿāʾ Ahl al Thughūr) contained in al Ṣaḥīfa al Sajjādiyya. Emphasizing the necessity of a layered semantic framework, the study analyzes the role of linguistic elements, traces semantic shifts, and explains how meaning gradually emerges and develops within the internal structure of the supplication. To achieve this objective, several central semantic categories were extracted from the text of the supplication and subsequently classified and analyzed within a semantic analytical model. The findings indicate that the supplication is structured upon an interconnected network of semantic relations that strengthens both the linguistic cohesion and the rhetorical force of the text. Part of this semantic structure relies directly on truth value relations among propositions, such that the acceptance or rejection of one proposition influences the logical status of other related propositions. Furthermore, the presence of layered presuppositions and a polysemous semantic structure allows the text of the supplication to be interpreted across multiple semantic and discursive levels. عمدتا تبیین دلالتهای مفهومی در متون مقدس دینی، فراتر از سطح صریح واژگان، در سطوح پنهانِ کنش و حافظۀ جمعی تکوین می‌یابد و دست‌یابی به آن، مستلزم چارچوب تحلیلی مشخصی است که قادر به رصد سیر تدریجی دلالت در لایه‌های متوالی معنایی باشد. در این مسیر، نظام دقیق معناشناسی با تمایز روابط فراشمولی، هم‌آوایی، هم‌نویسی و تقابل معنایی با گونه‌های متعدد آن از قبیل نشانداری صوری، توزیعی، موقعیتی و التزامی، الگویی مفهومی مناسبی برای واکاوی پویایی‌های دلالت متون دینی فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی‌ ـ ‌تحلیلی، به واکاوی سازوکار درونی دلالت‌های معنایی در نیایش مرزداران صحیفه سجادیه می‌پردازد. این پژوهش با درنظرگرفتن ضرورت به‌کارگیری الگوی لایه‌ای معناشناسی، این هدف را دنبال می‌کند که با واکاوی نقش عناصر زبانی، بررسی چرخش‌های معنایی، سازوکار تکوین و تحول تدریجی معنا در ساختار درونی نیایش مرزداران را چگونه می‌توان تبیین و تحلیل کرد. به‌منظور تحقق این غایت، چندین مقولۀ دلالتیِ محوری از متن نیایش مرزداران، استخراج و بر مبنای الگوی معناشناسی، طبقه‌بندی و تحلیل شده است. نتایج پژوهش حکایت از آن دارد که این دعا بر پایه شبکه‌ای درهم‌تنیده از روابط معنایی استوار است که انسجام زبانی و قدرت بلاغی متن را تقویت می‌کند. بخشی از این ساختار معنایی، مستقیماً بر پیوند ارزش صدق گزاره‌ها تکیه دارد؛ به گونه‌ای که پذیرش یا ردّ یک گزاره، وضعیت منطقی دیگر گزاره‌ها را نیز متأثر می‌سازد. افزون بر آن، وجود پیش‌انگاری‌های لایه‌مند و ساختار چندمعنایی، امکان تفسیر متن دعا را در سطوح مختلف معنایی و گفتمانی فراهم می‌آورد.

https://sslt.araku.ac.ir/article_736898_564dd48f18aa3e705705a82ff5b35d90.pdf

دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 The Model of “Linguistic Reverse Engineering” in the Epistemic Architecture of the Qurʾān: An Integrated Analysis Based on Historical and Relational Semantics: The Case of Sūrahs al‑Kawthar, al‑Masad, al‑Ikhlāṣ, al‑Falaq, and al‑Nās) تبیین الگوی «مهندسی معکوس زبانی» در هندسه معرفتی قرآن کریم؛ تحلیل تلفیقی بر پایه معناشناسی تاریخی و رابطه‌ای (مطالعه موردی: سوره‌های کوثر، مسد، اخلاص، فلق و ناس) 53 71 736899 10.22034/sslt.2026.2088318.1164 FA روح الله معصومیان طلبه سطح 4، فقه و اصول و تفسیر تطبیقی، حوزه علمیه و مؤسسه ائمه اطهار(ع)، قم، ایران. Journal Article 2026 05 09 This study aims to explain the model of “linguistic reverse engineering” within the epistemic architecture of the Qurʾān and to analyze the mechanism through which concepts are redefined in the revealed text within a semantic framework. The central research question investigates how the Qurʾān employs lexical items and concepts that were prevalent within the cultural and discursive context of Arab society at the time of revelation and subsequently places them within a newly configured semantic network that generates new layers of meaning. The theoretical framework of the study is based on the integration of two complementary approaches: historical semantics, which provides a diachronic analysis of the meanings of key terms prior to revelation, and relational semantics, which offers a synchronic analysis of the conceptual relations among those terms within the Qurʾānic text. The research adopts a qualitative methodology grounded in semantic analysis of Qurʾānic discourse. The corpus of the study consists of five short sūrahs of the Qurʾān—al Kawthar, al Masad, al Ikhlāṣ, al Falaq, and al Nās. In the first stage of the analysis, the pre Qurʾānic semantic background of key lexical items was reconstructed within the cultural and linguistic context of pre Islamic Arabia. In the second stage, the network of conceptual relations among these lexical items was examined within the semantic structure of the relevant verses. The findings indicate that the Qurʾān transforms concepts embedded in competing discourses through a three stage process consisting of conceptual reception, semantic reprocessing, and discursive reproduction. Through this process, the Qurʾānic text reconfigures inherited concepts and mobilizes them to articulate and reinforce the Qurʾānic monotheistic worldview. Accordingly, the model of linguistic reverse engineering demonstrates that the Qurʾānic text establishes a new epistemic system within the language of revelation by restructuring conceptual relations and reorganizing the semantic network of key terms. این پژوهش با هدف تبیین الگوی «مهندسی معکوس زبانی» در هندسه معرفتی قرآن کریم انجام شده و می‌کوشد سازوکار بازتعریف مفاهیم در متن وحی را در چارچوبی معناشناختی تحلیل کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که قرآن کریم چگونه با بهره‌گیری از واژگان و مفاهیم رایج در فرهنگ و گفتمان عرب عصر نزول، آن‌ها را در شبکه‌ای معنایی جدید قرار داده و دلالت‌های تازه‌ای برای آن‌ها ایجاد می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیق دو رهیافت «معناشناسی تاریخی» (تحلیل درزمانی) و «معناشناسی رابطه‌ای» (تحلیل هم‌زمانی) استوار است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل معناشناختی متون قرآنی است و داده‌های پژوهش از پنج سوره کوتاه قرآن کریم شامل کوثر، مسد، اخلاص، فلق و ناس استخراج شده است. در مرحله نخست، پیشینه معنایی واژگان کلیدی در بستر فرهنگی و زبانی عرب جاهلی بازسازی شد و در مرحله دوم، شبکه روابط مفهومی این واژگان در ساختار آیات مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن در فرآیندی سه‌مرحله‌ای شامل «دریافت مفاهیم رایج»، «بازپردازش معنایی» و «بازتولید گفتمانی»، مفاهیم موجود در گفتمان رقیب را دگرگون ساخته و آن‌ها را در خدمت تبیین جهان‌بینی توحیدی قرار می‌دهد. بر این اساس، الگوی مهندسی معکوس زبانی نشان می‌دهد که متن قرآن از طریق تغییر روابط مفهومی و بازآرایی شبکه معنایی واژگان، نظام معرفتی جدیدی را در زبان وحی بنیان می‌نهد.

https://sslt.araku.ac.ir/article_736899_c3c20e32a706c611a8a5be7664369c13.pdf

دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 A Semantic Analysis of the Causal Relationship between Naṣab and Lughūb in Qurʾān: A Critique of the Assumption of Synonymy in Qurʾānic Vocabulary تحلیل معنایی و تبیین رابطه علّی میان «نَصَب» و «لُغُوب» در بستر نقد انگاره ترادف واژگان قرآنی 72 86 736900 10.22034/sslt.2026.2089132.1169 FA جواد نصیری وطن استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0009-0008-8984-7334 رمضان پای برجای استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 19 This study aims to provide a semantic analysis of the key Qurʾānic terms naṣab and lughūb and to clarify the relationship between them within the broader critique of the assumption of synonymy in Qurʾānic vocabulary, with particular reference to verse 35 of Sūrat Fāṭir: “lā yamassunā fīhā naṣabun wa-lā yamassunā fīhā lughūb.” Although these two terms may initially appear synonymous, theoretical discussions concerning the critique of synonymy in linguistics and Qurʾānic studies underscore the necessity of identifying subtle semantic distinctions between them. Employing a descriptive–analytical method and drawing upon classical lexicons, exegetical sources, and Qurʾānic usage, this study examines the etymology, semantic fields, and contextual applications of both terms. The findings indicate that naṣab denotes hardship, toil, and exertion, whereas lughūb refers to weakness, weariness, and fatigue. The semantic analysis further demonstrates the existence of a causal relationship between the two concepts, whereby lughūb (weariness and exhaustion) emerges as the direct consequence of naṣab (hardship and exertion). This semantic distinction challenges the assumption of complete synonymy between the two terms and highlights the importance of interpreting each lexical item within its specific Qurʾānic context. In addition, thae study evaluates several Persian translations of the verse in light of these findings. The analysis shows that although most translators have accurately rendered naṣab as “hardship” or “toil,” the translation of lughūb exhibits greater variation and, in many cases, inadequately conveys its precise meaning of weakness or fatigue and its causal relationship with hardship. The study therefore emphasizes the critical importance of lexical precision in Qurʾānic interpretation and translation, demonstrating that careful differentiation between closely related terms is essential for achieving a deeper understanding of the sacred text and for producing more accurate translations. این پژوهش با هدف تحلیل معنایی دقیق واژگان کلیدی «نَصَب» و «لُغُوب» و تبیین رابطه میان آن‌ها در بستر نقد انگاره ترادف در واژگان قرآنی، به‌ویژه در خصوص آیه ۳۵ سوره مبارکه فاطر (لَا یَمَسُّنا فِیهَا نَصَبٌ وَ لَا یَمَسُّنا فِیهَا لُغُوب)، صورت گرفته است. این دو واژه در نگاه نخست ممکن است مترادف به نظر رسند، اما مبانی نظری نقد انگاره ترادف در زبان‌شناسی و مطالعات قرآنی، لزوم واکاوی تفاوت‌های معنایی ظریف را ضروری می‌سازد. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به بررسی ریشه، مصادیق، کاربردهای قرآنی و دیدگاه‌های مختلف لغویان و مفسران پرداخته و در نهایت، ترجمه‌های فارسی آیه مذکور را در پرتو یافته‌های خود نقد کرده است. یافته‌های اصلی پژوهش نشان می‌دهد که واژه «نَصَب»، به معنای رنج و مشقت، و «لُغُوب»، به معنای ضعف و ناتوانی است. تحلیل‌ها بیانگر وجود رابطه علّی میان این دو واژه است؛ به طوری که «لُغُوب» (ضعف و ناتوانی) پیامد و نتیجه مستقیم «نَصَب» (رنج و مشقت) محسوب می‌گردد. این تمایز و رابطه، انگاره ترادف کامل میان آن‌ها را به چالش می‌کشد و بر لزوم دقت در فهم مدلول هر یک در سیاق قرآنی تأکید دارد. بررسی ترجمه‌های فارسی آیه ۳۵ فاطر حاکی از آن است که اگرچه اکثر مترجمان در برگردان «نَصَب» به "رنج" موفق بوده‌اند، ترجمه «لُغُوب» با تنوع و گاه نارسایی همراه بوده و بسیاری از ترجمه‌ها در انعکاس دقیق معنای "ضعف و ناتوانی" یا رابطه علّی با رنج، ناکام مانده‌اند. در نهایت، پژوهش حاضر با اثبات تفاوت معنایی و رابطه علّی میان «نَصَب» و «لُغُوب»، ضمن نقد انگاره ترادف در این مورد خاص، بر اهمیت حیاتی دقت در تمایز واژگان برای فهم عمیق متن مقدس و ارائه ترجمه‌های دقیق‌تر، به‌ویژه در آیاتی نظیر آیه ۳۵ فاطر، تأکید می‌ورزد.

https://sslt.araku.ac.ir/article_736900_17eaaaab73e1f5d63807030fb6e3e155.pdf

دانشگاه اراک پژوهش های معناشناختی متون ادبی 2980-8162 4 1 2026 05 22 The Function of Binary Oppositions in Constructing the Meaning of Resistance in Adania Shibli’s Minor Detail کارکرد تقابل های دوگانه در ساخت معنای مقاومت در رمان نکته جزئی 87 104 736901 10.22034/sslt.2026.2089382.1172 FA اسما غفوریان محدث دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. 0009-0003-5452-036X احمد خواجه ایم استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. زهرا جمشیدی دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. حسن دلبری دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. Journal Article 2026 05 24 شBinary oppositions constitute one of the principal analytical tools in structuralist approaches to literary texts, which maintain that textual meaning emerges through the interplay of contrasting pairs. Semantic oppositions—typically structured around the dominance of one element over another—contribute to shaping narrative organization and reflect the underlying worldview and ideological orientation embedded in a literary work. Palestinian resistance literature, which narrates the oppression and suffering experienced by the people of Palestine, has developed along two distinct interpretive trajectories. Some contemporary Palestinian novelists adopt an anti war perspective and, after depicting the suffering resulting from decades of conflict between Arabs and Jews, propose reconciliation and peaceful coexistence as the ultimate solution to the Palestinian issue. In contrast, other works emphasize the ideology of resistance and anti imperial struggle, rejecting the possibility of reconciliation between the Palestinian people and the occupying power. Employing a descriptive, library based research method, the present study analyzes Adania Shibli’s novel Minor Detail through the analytical framework of binary oppositions. The findings indicate that Shibli constructs the narrative through multiple layers of opposition, including ethnicity (Jew/Arab), gender (man/woman), roles (aggressor/victim and killer/killed), temporality (past/present), spatiality (natural/urban and open/closed), and conceptual contrasts (major/minor, light/darkness, and life/death). By foregrounding these oppositional structures and organizing the narrative around a series of interrelated dualities, Shibli articulates a discourse of resistance and portrays the dynamics of domination and oppression associated with occupation. تقابلهای دوگانه یکی از اصلیترین ابزارهای تحلیل متن در میان ساختگرایان است. آنان بر این باورند که معنای متن را میتوان از طریق جفتهای متضاد درک کرد. تقابلهای معنایی که شامل برتری یکی بر دیگری است، به ساختار روایت شکل میدهد و باور و جهانبینی مسلط در متن ادبی را بازتاب میدهد. ادبیات مقاومت فلسطین روایت مظلومیّت و رنج مردم آن سرزمین است که با دو رویکرد متفاوت شکل گرفته است. برخی از رماننویسان فلسطین (بهخصوص در سالهای اخیر) با دیدگاه ضدجنگ پس از بیان دردهای حاصل از سالها نبرد میان مسلمانان و یهودیان، صلح میان دو گروه را راهحلّ نهایی مشکل فلسطین دانستهاند و برخی با تأکید بر اندیشه‌ی مقاومت و ضد استکبار، امکان هر نوع دوستی و صلح میان مردم فلسطین و اشغالگران را رد میکنند. در این پژوهش که از نوع کتابخانهای و توصیفی است، رمان نکته‌ی جزئی بر مبنای تقابلهای دوگانه بررسی شد. این پژوهش نشان داد شبلی از تقابلهایی نظیر قومیّت (یهود/عرب)، جنسیت (مرد/زن)، نقشها (تجاوزگر/قربانی و قاتل/مقتول)، زمان (گذشته/ حال)، مکان (طبیعی/ شهری و باز/بسته) مفاهیم (کلّی/ جزئی و نور/تاریکی و زندگی/ مرگ) سودجسته است. وی با محوریت قرار دادن تقابلها و خلق دوگانگی در ابعاد روایت، دیدگاه ضدّیت با اسرائیل و مقاومت در برابر اشغالگران را نمایش داده است.