نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشکده زبان و ادبیات عربی، دانشگاه غیر انتفاعی ادیان و مذاهب قم، قم ، ایران

2 گروه زبان وادبیات عربی ، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

نظریه نشانه‌شناسی یکی از شیوه‌هایی است که امروزه منتقدان و نظریه‌پردازان ادبی بسیاری بدان توجه دارند. این نظریه، یکی از رویکردهای میان رشته‌ای در علوم انسانی است که از زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و نقد ادبی بهره می‌گیرد تا روابط دال و مدلول بین اشیاء را بررسی کند و روشی کارآمد در تجزیه و تحلیل متون به شمار می‌رود. در میان متون مختلف، متون الهی از جمله قرآن، بر آمده از مؤلفه­های گوناگون، آوردگاه نشانه­ها­ست. این مقاله با رهیافتی نشانه‌شناختی، به تحلیل متن قرآن پرداخته است. برای محدود شدن عرصه پژوهش، تکیه این جستار بر روی واژه «جحیم» و وجوه متفاوت آن در آیات قرآن بوده و تأثیر بافت زبانی وموقعیتی را روی این وجوه  بررسی می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف استخراج مدلولات جحیم و تأویل آن‌ها، پس از مروری بر مفاهیم نظری نشانه‌شناسی و معنای لغوی و اصطلاحی «جحیم»، به تحلیل آن در آیات قرآن می‌پردازد. این امر با تکیه بر جایگاه متنی و فرامتنی و روابط «جانشینی» و «هم‌نشینی» واژه صورت می‌پذیرد. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد واژه­ی جحیم 26 بار در قرآن کریم تکرار شده­ است. این واژه­ در کنار جهنم یک واژه­ی مرکزی و دارای محوریت در زمینه­ی واژگان دال بر عذاب اخروی است و تکرار آن در هر سوره با توجه به مضمون و معنای آن سوره ­است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Semiotics of the Word 'Jahim' in the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Hamideh Salehi 1
  • Seyed Mohammad Razi Mostafavinia 2

1 Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Arabic Language and Literature, Qom Non-Profit University of Religions and Religions, Qom, Iran

2 Department of Arabic Language and Literature, University of Qom, Qom, Iran

چکیده [English]

The theory of semiotics is one of the theories many critics and literary theorists pay attention to today. This theory is one of the interdisciplinary approaches in human sciences that uses linguistics, sociology, psychology, and literary criticism to examine signifier-signified relations in objects and is considered an efficient method in analyzing texts. Among various texts, divine texts including the Qur'an, derived from various components, are a source of signs. This article analyzes the text of the Qur'an with a semiotic approach. In order to limit the research, this essay relies on the word "jahim" [hell] and its different aspects in the verses of the Qur'an and examines the influence of the linguistic and situational context on these aspects. Adopting descriptive-analytical method and with the aim of extracting the meanings of "jahim" and their interpretations, this study reviewed the theoretical concepts of semiotics and the lexical and idiomatic meanings of "jahim" and analyzed them in the verses of the Quran. This was carried out by relying on the textual and metatextual position and at "syntagmatic" and "paradigmatic" levels. The findings of this research show that the word "jahim" is repeated 26 times in the Holy Quran. This word, next to "Jahannam", is a central word in the context of words indicating the afterlife punishment, and its repetition in each surah is based on the content and meaning of that surah.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dign
  • Semiotics
  • Jahim
  • The Holy Quran