نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه قم

2 دانش آموخته دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

چکیده

هنجارگریزی از جمله مفاهیم کاربردی در نقد ادبی معاصر است که ریشه در آراء و اندیشه­های صاحب­نظران فرمالیست روسی دارد. فرمالیسم اگر چه خاستگاهی غربی دارد؛ اما امروزه در عرصه ادبیات در میان ملت­های مختلف جایگاه خود را در حوزه نقد ادبی یافته و ادیبان و منتقدان سایر کشورها با ترجمه تعاریف، مبانی و اصول آن موجب آشنایی ادیبان سرزمین خود با این مکتب ادبی شده و در عرصه جهانی به نقد آثار برجسته شاعران و ادیبان کشور خود بر مبنای مفاهیم مطرح در آن می­پردازد. بر این اساس آنچه در این مقاله بدان پرداخته می­شود نگاهی تطبیقی به ترجمۀ آرا و اندیشه­های فرمالیسم روسی در خصوص بحث هنجارگریزی در ادبیات فارسی و عربی است. از آنجا که ادیبان و پژوهشگران معاصر در ادبیات فارسی و عربی توجه شایانی به هنجارگریزی نموده­اند و در نقد فرمالیستی آثار بدان توجه دارند، از این رو بررسی و ارزیابی ترجمه­های صورت گرفته از این بحث به فهم صحیح اصل غربی آن کمک می­کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی ضمن تبیین جایگاه مهم هنجارگریزی در ادبیات و نقد ادبی -در ایران و کشورهای عربی- به بیان تفاوت­های موجود در  ترجمۀ بحث یاد شده می­پردازد و در صدد شناسایی عواملی است که زمینه­ساز برداشت­های مختلف و نیز شکل­گیری پاره­ای از تفاوت­ها در خصوص آن شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که عوامل مختلفی از جمله تفاوت­های فرهنگی، زبانی، قومی و... در به وجود آمدن طیفی از دیدگاه­های مختلف که در واقع ریشه در اصلی واحد دارند بی­تأثیر نبوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An Investigation of Formalist Thoughts in Iran and Arab Countries: A Case Study of Deviation from Norms

نویسندگان [English]

  • hasan meghyasi 1
  • Samira Farahani 2

1 University of qom

2 PhD. at the department of Arabic language and literature in the University of Tehran

چکیده [English]

Deviation from norms is one of the concepts  studies in contemporary literary criticism, which emanates from the ideas of Russian formalism. Although formalism originated from the west in the realm of literature, it has its own place among different nations in the province of literary criticism. Men of letters and critics of other countries through translation, definition, and the fundamentals and principles of formalism have familiarized their own literary men with this literary school of thought and they, in turn, criticized the important poetic and literary works. On this basis, this article aims at investigating a comparative study of the translation of the Russian formalist thoughts regarding deviation from the norms in Persian and Arab literature. Authors and researchers in the literature of the two nations have paid much attention to deviation from norms via formalist criticism of the works. The investigation and evaluation of translations help in genuine understanding of their sources. Through its analytic-descriptive method, the present study intends to discuss deviation from norms in literature and literary criticism — in Iran and Arab countries — and presents the existing differences in the translation. It also attempts to probe the factors which are relevant in the interpretation of these differences. It is self-evident that some different factors such as culture, language, and ethnicity have affected and shaped a variety of different perspectives.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian literature
  • Arab literature
  • formalism
  • deviation from norms