پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

بررسی معناشناختی اسلوب کنایه در ترجمه‌های قرآن کریم (مطالعه موردی جزء سی ام قرآن کریم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه قم ،قم، ایران.
2 دانش‌آموخته دکتری،گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
یکی از نکاتی که در ترجمۀ متون ادبی بایستی بدان توجه شود کارکرد ظرافت‌های بلاغی است که موجب تأثیرگذاری بر خواننده و رسایی معنا می‌شود. از آنجا که ادیب با برگزیدن زبان ادبی اغراضی را دنبال می‌کند؛ از این‌رو در ترجمۀ متون علاوه بر رعایت اصول ترجمه و برگزیدن بیان متناسب با زبان مقصد، بایستی ظرافت‌های به کار رفته در زبان مبدأ در ترجمه لحاظ شود. از جمله متونی که صنایع بیانی در آن به گونه‌ای دل‌نشین و هدفمند تجسم یافته، قرآن کریم است. در میان صنایع بلاغی، کنایه یکی از ظریف‌ترین صنایعی است که در بسیاری از آیات الهی نمود بارزی دارد. در پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی پس از بررسی عملکرد برخی مترجمان در ترجمه آیات کنایی جزء سی‌ام قرآن، میزان توانمندی و دقت هر یک از مترجمان در دریافت معنای کنایی و انتقال آن به زبان مقصد ارزیابی می‌گردد. نگاهی به ترجمه‌های قرآن گویای این حقیقت است که مترجمان در برخی موارد به معانی کنایی آیات به درستی دست نیافته و در ترجمه‌های خود، معنای تحت-اللفظی و یا خود واژه عربی را به کار برده‌اند که در این حالت، ترجمه آنان به ترجمه معنایی گرایش پیدا کرده است؛ از این‌رو در ترجمه‌های بررسی شده در خصوص کنایه‌های قرآن کریم نمی‌توان ترجمه‌ای را معرفی کرد که تمامی کنایه‌های مورد بحث در این پژوهش را به درستی ترجمه کرده باشد. در واقع مترجمان در ترجمه آیات کنایی تقریبا یکسان عمل نموده و در بعضی موارد به بار کنایی آیات بی‌توجهی کرده و به ذکر معنای اصلی واژگان اکتفا نموده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A semantic study of irony style in translations of the Holy Quran A case study of the 30thjuzʼof the Holy Quran

نویسندگان English

Hassan Meghyasi 1
Samira Farahani 2
1 Associate professor at the department of Arabic language and literature in the University of Qom.
2 PhD student, Department of Arabic Language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the points which should be received attention in the translation of literary texts is the function of expressive and rhetorical nuances; these nuances both have an influence upon the readers on the one hand, and create the sonority of the meaning. On the other hand. Since literary writers pursue purposes by making use of the literary language, the nuances of the source text should be taken into account in the translation of the texts alongside adhering to translation principles and choosing the appropriate way of expression with respect to the target language. As a text, the Noble Quran includes the expressive devices in a pleasant and purposeful way. Irony is one of the most delicate rhetorical devices, which has a significant presence in many Quranic verses. By doing so, the readers can enjoy the beauty of the verses, while the verses themselves can have a more profound influence over the readers, too. In this study, the performance of the translators of the ironic verses of the 30thjuzʼof the Quran is investigated, and after that, the capability of each translator in comprehending the ironic meaning and transferring it into the target language is assessed. A brief look at the translations of the Quran demonstrates that their translators have not found the correct ironic meaning of the verses, and have used either a literal translation, and/ or the Arabic verses, hence making their works more like semantic translations. Therefore, no translation can be selected as the one having provided correct translations for all the verses discussed in this study. In fact, the translators have translated the ironic verses in a roughly similar way, neglecting the ironic aspects of the verses from time to time, and using the primary meaning of the words instead.

کلیدواژه‌ها English

Translation
Ironies of the Quran
the 30th Juzʼ of the Quran
semantic
[1] قرآن کریم.
[2] اصفهانی. راغب (1387)، مفردات واژگان قرآن کریم، ترجمه‌ حسین خداپرست، زیر نظر استاد عقیقی بخشایشی، چاپ اول، قم: انتشارات نوید اسلام.
[3] أندلسی. أبی محمد عبدالحق بن غالب بن عطیة (1413)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، الطبعة الأولی، لبنان: دارالکتب العلمیة.
[4] حسینی. سید جعفر (1413)، اسالیب البیان فی القرآن، الطبعة الأولی، طهران: مؤسسة الطباعة والنشر وزارة الثقافة والإرشاد الإسلامی.
[5] رصافی. محمود (1411)، الجدول فی اعراب القرآن وصرفه وبیانه، الطبعة الأولی، لبنان: مؤسسة الإیمان.
[6] زجاج، أبی إسحق إبراهیم بن السّری (1408)، معانی القرآن وإعرابه، شرح وتحقیق دکتور عبدالجلیل عبده شلبی، الطبعة الأولی، بیروت: عالم الکتب.
[7] زمخشری. محمود بن عمر (1407)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل، الطبعة الثالثة، لبنان: دارالکتاب العربی.
[8] سیوطی. جلال الدین عبدالرحمن (1387ق)، الإتقان فی علوم القرآن، ترجمه سید مهدی حائری قزوینی، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ اول، قم: انتشارات امیرکبیر.
[9] سجادی. سید ابوالفضل، فراهانی. سمیرا (1391)، «معناشناسی اسلوب کنایه در جزء سی­ام قرآن کریم»، مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شماره23، ص 73-97.
[10] صفوی. کورش (1371)، هفت گفتار درباره ترجمه، چاپ اول، تهران: کتاب ماد.
[11] طباطبایی. سید محمد حسین (1363)، تفسیر المیزان، چاپ 138، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجا: امیر کبیر.
[12] طبرسی. الفضل بن الحسن (1986م)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، الجزء العاشر، الطبعة الأولی، بیروت: دارالمعرفة.
[13] طیب. عبدالحسین (بی­تا)، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج14، تهران: کتابفروشی اسلام.
[14] قرشی بنابی. علی اکبر (1374)، تفسیر احسن الحدیث،  ج12، تهران: بنیاد بعثت.
[15] مکارم شیرازی. ناصر (1387)،  تفسیر نمونه، جلد26، چاپ سی وششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
[16] نیشابوری. محمد بن أبی الحسن (1405)، ایجاز البیان عن معانی القرآن، المجلد الثانی، دراسة وتحقیق حنیف بن حسن القاسمی، الطبعة الأولی، بیروت: دارالغرب الإسلامی.
دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
بهار1402
بهار 1402
صفحه 91-107

  • تاریخ دریافت 22 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 23 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 16 خرداد 1402