نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه قم

2 دانش آموخته دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

چکیده

هنجارگریزی از جمله مفاهیم کاربردی در نقد ادبی معاصر است که ریشه در آراء و اندیشه‌های صاحب‌نظران فرمالیست روسی دارد. فرمالیسم اگر چه خاستگاهی غربی دارد؛ اما امروزه در عرصه ادبیات در میان ملت‌های مختلف جایگاه خود را در حوزه نقد ادبی یافته و ادیبان و منتقدان سایر کشورها با ترجمه تعاریف، مبانی و اصول آن موجب آشنایی ادیبان سرزمین خود با این مکتب ادبی شده و در عرصه جهانی به نقد آثار برجسته شاعران و ادیبان کشور خود بر مبنای مفاهیم مطرح در آن می‌پردازد. بر این اساس آنچه در این مقاله بدان پرداخته می‌شود نگاهی تطبیقی به ترجمۀ آراء و اندیشه‌های فرمالیسم روسی در خصوص بحث هنجارگریزی در ادبیات فارسی و عربی است. از آنجا که ادیبان و پژوهشگران معاصر در ادبیات هر دو ملت توجه شایانی به هنجارگریزی نموده‌اند و در نقد فرمالیستی آثار بدان توجه دارند؛ از این رو بررسی و ارزیابی ترجمه‌های صورت گرفته از این بحث به فهم صحیح اصل غربی آن کمک می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی ضمن تبیین جایگاه مهم هنجارگریزی در ادبیات و نقد ادبی -در ایران و کشورهای عربی- به بیان تفاوت‌های موجود در ترجمۀ بحث یاد شده می-پردازد و در صدد شناسایی عواملی است که زمینه‌ساز برداشت‌های مختلف و نیز شکل‌گیری پاره‌ای از تفاوت‌ها در خصوص آن شده است. در این راستا به نظر می‌رسد عوامل مختلفی از جمله تفاوت‌های فرهنگی، زبانی، قومی و... در به وجود آمدن طیفی از دیدگاه‌های مختلف که در واقع ریشه در اصلی واحد دارند بی‌تأثیر نبوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The investigation of formalist thoughts in Iran and Arab Countries: A case study of Deviation from the norms

نویسندگان [English]

  • hasan meghyasi 1
  • Samira Farahani 2

1 University of qom

2 PhD. at the department of Arabic language and literature in the University of Tehran

چکیده [English]

Deviation from the norms is one of the applied concepts in contemporary literary criticism which emanates from the ideas of Russian formalist authorities. Although formalism is originated from the west in the realm of literature, it has its own place among different nations in the province of literary criticism. The men of letters and critics of the other countries through translation, definition and the fundamentals and principles of formalism have familiarized their own literary men with this literary school of thought and they, in turn, criticized the important works of their poets and literary men. On this basis, this article aims at investigating a comparative study of the translation of the Russian formalist thoughts regarding deviation from the norms in Persian and Arab literature. Authors and the researchers in the literature of the two nations have paid much attention to the deviation from the norms via formalist criticism of the works, the investigation and evaluation of the translations help in genuine understanding of its western source. The present study through its analytic-descriptive method intends to discuss the phenomenon of deviation from the norms in literature and literary criticism -in Iran and Arab Countries- and presents the existing differences in the translation. It also attempts to probe the factors which are relevant in the interpretation of these differences. It is self-evident that some different factors such as culture, language and ethnicity have affected and shaped a variety of different perspectives.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian literature
  • Arab literature
  • formalism
  • deviation from the norms