پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

جلوه های معرفتی و معنایی«علم» در کلمات قصار نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته‌ی دکترای زبان و ادبیّات عربی، مدرّس دانشگاه فرهنگیان، ایران، شهرکرد.
2 دانش‌آموخته‌ی دکترای زبان و ادبیّات عربی. ایران، شهرکرد .
چکیده
علم در حقیقت یکی از بر­ترین نعمت های خداوند برای بشر است. علم موهبتی الهی است که خداوند به وسیله آن، انسان را بر سایر موجودات و برخی انسان­ها را بر برخی دیگر برتری داده است. حضرت علی (ع) که خود یک عالم ربّانی و باب مدینه­ی علم پیامبر (ص) است، ارزش انسان را به دانایی او می­داند و در دیدگاه آن گنجینه­ی اسرار الهی، هر کس دانایی و تقوای بیشتری دارد، از مرتبه­ی بالاتری برخوردار است. واژه«علم» از واژگان پرکاربرد در نهج البلاغه است.کتاب شریف نهج البلاغه مشتمل بر سه بخش است. خطبه­ها، نامه­ها و سپس حکمت­ها یا همان کلمات قصار که به سبب عامّ بودن و قابلیّت تطبیق برای همه­ی نسل­ها، از اهمیّت بسزایی برخوردار است.
این نوشتار در جهت شناخت «علم و جایگاه­های معرفتی آن»، در سخنان گُهربار امام علی (ع) در نهج البلاغه، به رشته‌ی تحریر درآمده است. نتیجه­ی بررسی و تحلیل در این نوشتار نشان می دهد که علم و آگاهی تنها ملاک برتری نیست بلکه علم توأم با عمل صالح موجب تعالی بشر است و علم و دانش به نسبت سرمایه­های مادّی از ارزش بسیار والاتری برخوردار است و روح جایگاه علوم بشری است که از ظرفیّت نامحدودی برای پذیرش برخوردار است که به شکل زیبائی در کلام امام جلوه­گر شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Educational and Semantic Effects of "Science" in the Aphorisms of Nahj al-Balagha

نویسندگان English

Hossein Ahmadi Amoui 1
Samaneh Naseri 2
1 Ph.D. in Arabic Language and Literature, Lecturer at Farhangian University, Shahrekord, Iran.
2 Ph.D degree holder of Arabic Language and Literature, Shahrekord, Iran.
چکیده English

"Science" is one of the clear and obvious concepts that every person is aware of to some extent. In fact, one of the best blessings of God for mankind is knowledge. Science is a divine gift by means of which God created man, who attained their superior over other creatures and some people over others. Imam Ali, who is himself a divine scholar and the door of Medina of the knowledge as noted by the Prophet, considers knowledge to be the value of a person . To him, in view of that treasure of divine secrets, whoever who has more knowledge and piety has a higher rank. The noble book of Nahj al-Balagha consists of three parts. First, the sermons, then the letters, and then the wisdoms or aphorisms, which are very important due to their generality and adaptability for all generations.
This article has been written in order to understand "science and its epistemological positions" in the precious words of Imam Ali in Nahj al-Balagha. The result of the investigation and analysis in this article showed that according to Nahj al-Balagha, science and knowledge are not the only criteria of excellence; rather,science combined with righteous action leads to human excellence. Besides science and knowledge have a much higher value than material capitals and serves as the spirit of human sciences, whih has an unlimited capacity for acceptance, and which is aesthetically manifested in the words of the Imam.

کلیدواژه‌ها English

Nahj al &ndash
Balagha, Hekkmat, Wisdom, Science
[1] قرآن حکیم و شرح آیات منتخب، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، 1387، مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران، چ(3)، تهران.
[2] نهج البلاغه، 1379، ترجمه محمد دشتی، موسسه انتشارات مشهور، چ(1)، قم.
[3] ابن ابی الحدید، عزالدین ابو­حامد، 1374، جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، نشر نی، چ(1)، تهران.
[4] بحرانی(و دیگران)، میثم بن علی بن میثم، 1375، ترجمه شرح صد کلمه امیرالمومنین(ع)، ترجمه عبدالعلی صاحبی، بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی، چ(2)، مشهد.
[5] بحرانی، میثم بن علی بن میثم، 1374، ترجمه شرح نهج البلاغه، ترجمه محمدرضا عطایی، بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی، چ(1)، مشهد.
[6] بهشتی، سعید، 1381، آئین خرد­پروری، موسسه فرهنگی دانش واندیشه معاصر، چ(12)، تهران.
[7] الجرجانی، علی بن محمد، 1306، التعریفات، ناصر خسرو، ط(1)، تهران.
[8] جوادی آملی، عبدالله، حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه، تدوین: حسین شفیعی، اُسوه، چ(1)، قم.
[9] حجازی(و دیگران: هیئت تحریریه بنیاد نهج البلاغه)، فخرالدین، کاوشى‏درنهج‏البلاغه (مقالات‏کنگره‏ سوم)، بنیاد نهج البلاغه، چ(1)، نامعلوم.
[10] حمید­زاده، اکبر، 1383، قطره­ای از دریا(گذری و نظری بر حکمت­های نهج البلاغه)،پیام نوین، چ(2)، تهران.
[11] دشتی، محمد، 1376، فرهنگ معارف نهج البلاغه، موسسه تحقیقاتی امیرالمومنین(ع)، چ(1)، نامعلوم.
[12] دشتی، محمد، نامعلوم، فرهنگ موضوعات کلی نهج البلاغه، موسسه تحقیقاتی امیرالمومنین(ع)، چ(1)، نامعلوم.
[13] دهخدا، علی اکبر، 1377، لغت نامه­ی دهخدا، دانشگاه تهران، چ(2)، تهران.
[14] زمانی، مصطفی، 1374، نهج البلاغه کلمات قصار، فاطمه الزهرا(س)، چ(8)، قم.
[15] صوفی تبریزی، ملاعبدالباقی، 1378، منهاج‏الولایه فی‏شرح‏نهج‏البلاغه،آینه میراث، چ(1)،تهران.
[16] مجلسی، محمد باقر، 1403هـ ق / 1983م، بحارالانوار، دارإحیاء التراث العربی، ط (3)، بیروت.
[17] مصطفی، ابراهیم(و دیگران)، 1377، المعجم الوسیط، انتشارات مرتضوی، چ(2)، تهران.
[18] مکارم شیرازی، ناصر، نامعلوم، ترجمه گویا و شرح فشرده­ای بر نهج البلاغه، مطبوعاتی هدف، چ(1)، قم.
[19] نراقی، احمد، 1387، معراج السعادة ، طوبای محبت، چ(1)، نامعلوم(قم).
دوره 1، شماره 4
زمستان 1402
زمستان 1402
صفحه 35-48

  • تاریخ دریافت 04 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 24 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 07 بهمن 1402