پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

تطوّر معنایی واژه «بلد» و کاربردهای آن در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته‌ی دکترای زبان و ادبیّات عربی، مدرّس دانشگاه فرهنگیان، ایران، لردگان.
2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات عربی، ایران، فارسان.
چکیده
گام نخست برای دست‌یابی به معارف قرآن، شناخت دقیق معانی واژگان آن است. معناشناسی بخشی از زبان‌شناسی امروزی، روشی است برای بررسی واژگان و ابزاری کارآمد برای کشف معانی جدید در متن است که از تاریخ تطور معنایی هر واژه پرده برداشته و جهان‌بینی حاکم بر زبان را بررسی می‌کند. واژه بلد یکی از واژگان قرآن کریم است که کاربردهای مختلفی دارد. این واژه نوزده بار در قرآن ذکر شده است. با در نظر گرفتن روش معناشناسی به‌عنوان روشی سودمند در بررسی واژگان قرآن جایگاه خاص این واژه و اهمیت آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. درواقع در روش معناشناسی گاهی با در کنار هم قرار دادن واژگان مترادف و متضاد و جمع و مفرد واژه و همچنین ریشه‌یابی دقیق یک واژه می‌توان به لایه‌های متفاوت معنایی واژه دست‌یافت.در این مقاله به بررسی تطور معنایی واژه بلد در قرآن پرداخته می شود و معانی لغوی، معانی مفهومی و معانی مصداقی این واژه را موردبررسی قرار می‌دهیم. در واقع واژه بلد دارای کاربردهای مختلفی در قرآن است که در اینجا ذکر می‌شود و این که واژه بلد با واژه مدینه متفاوت است و به نوعی یک گسترگی جغرافیایی دارد. این واژه دارای شش کاربرد است که در آیات مختلف معانی متفاوتی دارند که می­توان به موارد زیر اشاره کرد؛ 1-به طور عام به معنای سرزمین2- به معنای زمین حاصل خیز و طیّب 3- به معنای شهر مکّه 4- شهر قوم سبأ اطلاق شده است 5- سرزمین فرعون و عاد و ثمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Semantic Evolution of the Word "Balad" and Its Uses in the Holy Quran

نویسندگان English

Hossein Ahmadiamoi 1
Parvaneh Salehi 2
1 Ph.D. in Arabic Language and Literature, Lecturer at Farhangian University, Iran. lords.
2 Master's degree holder of Arabic Language and Literature, Farsan, Iran.
چکیده English

The first step to obtain the knowledge of the Quran is to know the exact meaning of its words, i.e., semantically. Semantics is a part of today's linguistics and a way to check the words of a language; it is an efficient tool for discovering new meanings in the text, which reveals the history of the semantic evolution of each word and examines the worldview that governs the language as the analyst pays attention to the culture and customs or the culture of the one who wrote the text. The word Balad is one of the words of the Holy Quran that has various uses and is mentioned 19 times in the Quran. Considering semantics as a useful method in examining the words of the Qur'an, the present study examined the special position of this word and its importance in the holy book. In fact, by applying semantics, it is possible to analyze the different semantic layers of a word, sometimes by putting together synonyms and antonyms and the plural and singular forms of the word, and also by analyzing the exact root of a word. Accordingly, the semantic evolution of the word "balad" in the Qur'an was investigated along with its lexical and conceptual meanings. The study examined an example of this word. In fact, the word Balad has various uses in the Qur'an, and it is different from the word Madina, and it has a geographical extension.

کلیدواژه‌ها English

Semantic evolution
Balad
The Holy Quran
[1] آلوسی، محمودبن عبدالله(بی تا). روح المعانی فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
[2] ابن منظور، محمد بن مکرم‏(1414 ق‏).لسان العرب‏، بیروت‏، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر.
[3] ابن عاشور، محمدبن طاهر(1984).التحریر و التنویر، تونس، الدر التونسیه للنشر.
[4] ابن جوزی، عبدالرحمان بن علی(1407)زاد المسیر فی علم التفسیر، بیروت، دارالفکر.
[5] ابن فارس، ابوالحسین احمد(1404). معجم مقاییس اللغه، بی جا، مکتبة الاعلام الاسلامیه.
[6] احمد مختار، عمر(1998). علم الدلاله، قاهره، عالم الکتب.
[8] جوادی آملی، عبدالله( 1397). تسنیم، قم، مرکز نشر اسراء.
[9] جوهری، اسماعیل بن حماد (1368). الصحاح، تهران، امیری.
[10]راغب أصفهانى، حسین بن محمد(1412) .مفردات ألفاظ القرآن‏‏، بیروت‏، دار القلم- الدار الشامیة.
[12] طباطبایی، سید محمدحسین(1378). ترجمه تفسیر المیزان، قم ، جامعه مدرسین قم.
[13] طریحی، سید احمد الحسینی(1408). مجمع البحرین، بی جا، مکتب النشر الثقافه الاسلامیه.
[14] طبری، محمدبن جریر(1415). جامع البیان، بیروت، دارالفکر.
[15] طبرسی، فضل بن حسن(1995). مجمع البیان، بیروت، اعلمی.
[16] فخر رازی، محمدبن عمر(بی تا). التفسیرالکبیر، تهران، چاپ افست.
[18] فاسی، محمدبن احمد(1386). شفاء الغرام، تهران، مشعر.
[19] قاسمی، کوثر(1398). مقاله امت فراتر از تمدن در آینه قرآن؛ فصلنامه فلسفه و الهیات ؛سال 24؛شماره سوم.
[20] قرطبی، محمد بن احمد(1364).الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصرخسرو.
[21] ماوردی، ابوالحسن علی بن محمد(بی تا).النکت و العیون، بیروت،دارالکتب العلمیه.
[22] مکارم شیرازی، ناصر(1380). تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الاسلامیه.
[23] مصطفوی، حسن(1395). التحقیق فی کلمات القرآن، تهران، مرکز نشر الکتاب.
[24] مقری الفیومی، احمربن محمد(1414).المصباح المنیر، قم، دارالهجره.
[25] محققیان، زهرا(1394).مقاله کارکرد قرائن سیاقی در تعریف و تنکیر واژه « بلد » در آیات متشابه لفظی سور بقره و ابراهیم، فصلنامه پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، شماره 7 .
[26] مطیع، مهدی، پاکتچی، احمد(1390).نامور مطلق، معناشناسی در مطالعات قرآنی ، درگاه راسخون.
دوره 1، شماره 3
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 76-89

  • تاریخ دریافت 18 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 20 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 22 آذر 1402