پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

بررسی اغراض ثانوی جملات پرسشی در دفتر دوم مثنوی معنوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز
چکیده
جملات با توجه به طرز بیان و نحوة ارائة مفهوم، به چهار نوع پرسشی، خبری، امری و عاطفی تقسیم می­شوند. جملة پرسشی، جمله­ای است که گوینده با طرح پرسش، به­دنبال کسب خبر یا آگاهی از امری است؛ اما هدف گوینده همیشه آگاهی و کسب خبر نیست؛ زیرا گاهی از جملات پرسشی، برای انتقال مفاهیم و مضامین دیگری بهره­گیری می­شود که به آن «اغراض ثانوی» می­گویند. معانی ثانوی جملات، از جمله موارد مطرح در علم معانی است که علمای بلاغت از دیرباز در مورد آن بحث کرده­اند و امروزه نیز در کاربردشناسی و تحلیل گفتمان مورد توجه پژوهشگران است. پژوهش حاضر، با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه­ای به بررسی جملات پرسشی و اغراض ثانویة آن در دفتر دوم مثنوی معنوی می­پردازد. هدف این پژوهش آن است تا مشخص کند، مولانا از طریق کاربرد جملات پرسشی در دفتر دوم مثنوی، بیشتر قصد ارائة چه مفاهیمی را داشته و تا چه اندازه در این امر موفق بوده است. بررسی داده­ها نشان می­دهد که از مجموع 536 جملة پرسشی یافته شده در دفتر دوم مثنوی، 57 جمله با پرسش واقعی و بقیه در معانی ثانوی مانند توبیخ، تعجب، نفی، نهی، بیان عجز و ... به­کار رفته­اند. به­طور کلی، مولوی با بهره­گیری از جملات پرسشی، مجموعاً 29 مضمون و مفهوم ضمنی را بیان می­کند که بیشترین به نفی و کمترین به بیان کثرت و درخواست اختصاص دارد. علاوه بر این، کاربرد چند معنای ثانوی در یک جمله نیز در این اثر ارجمند دیده می­شود که نشان­دهندة مهارت بالای مولوی در بهره­گیری از ظرفیت­های بلاغت زبانی بوده و کاربرد این مقدار از پرسش­های بلاغی، بیانگر غنای مضامین و مفاهیم و در نتیجه، ارزش بالای بلاغی مثنوی و ماندگاری و تأثیرگذاری کلام مولانا شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the secondary purposes of interrogative sentences in the second book of Masnavi Ma'ani

نویسندگان English

ali hassannezhad 1
nahid ahmadi 2
1 PhD student in Persian language and literature of Tabriz University
2 Ph.D. student of Persian language and literature, Tabriz University
چکیده English

Sentences are divided into four types of  interrogative, declarative, imperative and exclamatory according to the way they are expressed and the way they present the concept in question. An interrogative sentence is a sentence in which the speaker seeks to obtain information about something by posing a question, yet the speaker's goal may not always be to get information as interrogative sentences are sometimes used for other purposes, called "secondary purposes". The secondary meanings of sentences are among the issues addressed in the realm of semantics and have been discussed by rhetoric scholars for a long time and are still of interest to researchers even in the fields of  pragmatics and discourse analysis. The present paper examines interrogative sentences and their secondary purposes in the second book of Masnavi Ma'ani by following a descriptive-analytical method and relying on library resources. The purpose of this research is to determine what meanings Rumi intended to convey by using interrogative sentences in the second book of Masnavi and how successful he was in this regard.

کلیدواژه‌ها English

Rhetoric
secondary meanings
interrogative sentences
second book of Masnavi
Maulvi
دوره 2، شماره 1
بهار 1403
بهار 1403
صفحه 1-18

  • تاریخ دریافت 14 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 24 اردیبهشت 1403