پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

معناشناسی بیع در کلام امیرالمومنین(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
معناشناسی علمی است که به بررسی دقیق کالبد واژه با معنا می پردازد تا مقصود گوینده از استعمال آن روشن گردد. از این حیث معناشناسی واژه بیع در نهج البلاغه رهیافتی به تفسیر کلمات علی(ع) است.اصطلاح بیع و مشتقات آن بیش از20بار در نهج البلاغه ذکر شده است. علی (ع) برای انتقال پیام الهی خود در ارتباط با تنظیم روابط بین انسانها با محوریت خدا، مانند آنچه که در برخی از آیات قرآن ذکر شده از واژگان بیع و تجارت استفاده کرده است. بیع دراصطلاح فقه و حقوق به طور کلی به معنی مبادله مال بمال تعبیر شده است. بیع مانند شراء از واژگان اضداد بوده هم به معنای خریدن و هم به معنای فروختن است. از طرفی حقیقت بیع حقیقت عرفی داشته و یک حکم امضایی است . در این مقاله به بررسی واژه بیع و جهان بینی حاکم بر آن در نهج البلاغه پرداخته می شود .ضمن بررسی و تطبیق اصطلاح بیع که در کلام علی (ع) به کار برده شده با تعریف قانون مدنی و سایر تعاریف فقهی و حقوقی معلوم می گردد. منظور از بیع در نهج البلاغه همان مفهوم عرفی رایج یعنی مبادله وتبادل و به مفهوم کلی معاوضه کردن می باشد. همچنین با مراجعه به کتابخانه و با شیوه تحلیلی توصیفی معلوم شده که هدف از به کارگیری این اصطلاح درنهج البلاغه، صرفا بیان این مطلب است که انسان ها علی الدوام در حال معامله ومبادله با محوریت خدا هستند. هر قدمی که بر می دارند به نوعی درحال تجارت و بیع هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The semantics of 'sale' in the words of Amir al-Mominin

نویسنده English

Sayyed Muhammad Asadinezhad
Associate Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities. university of Guilan. Rasht. Iran.
چکیده English

The term 'بیع' [sale] and its derivatives are mentioned more than 20 times in Nahj al-Balaghah. Imam Ali (PBUH) used the word to convey his divine message regarding the regulation of the relations between humans and God, who is the center of the world. In terms of jurisprudence and law, بیع is generally interpreted as the exchange of property, i.e., it implies both purchasing and selling. On the other hand, the term has a customary meaning and is regarded a signed order. This paper discusses the word بیع and the worldview governing it in Nahj al-Balagha. While examining the term as used in the words of Ali (PBUH), the study determined its meaning by analyzing its definition in the civil law and other jurisprudential and legal contexts. The findings show that the term has been used in Nahj al-Balagheh in its common and customary sense, i.e., exchange. Also, through a descriptive analytical method, it became clear that the purpose of using this term in Nahj al-Balagheh was only to express this fact that humans are always trading and exchanging with God, as the center of the world; in every step they take, they are trading and exchanging in some way. Pious people carry out profitable transactions and business. However, in this business some people suffer loss due to negligence and not observing the God's rights and people's rights.

کلیدواژه‌ها English

Selling
purchasing
seller
customer
sale
profit
loss
*قرآن کریم.
[1] آمدی، عبدالواحد،(1410) غررالحکم، قم،دارالکتب الاسلامی.
[2] ابن منظور،ابوالفضل (1412) لسان العرب، جلد8، بیروت،دارالفکر.
[3] ابن میثم بحرانی، کمال الدین، (1375) شرح نهج البلاغه مترجم محمد صادق عارف، جلد پنجم ، مشهد،بنیاد پژوهش های اسلامی.
[4] اسدی نژاد، سیدمحمد(1391) نگاهی نو به حق و تکلیف از دریچه نهج البلاغه، مجله مطالعات حقوق بشر اسلامی،سال اول، شماره دوم.
[5] امام خمینی(موسوی)، سید روح الله(1421) البیع ، تهران، موسسه نشر وآثار امام خمینی.
[6] انصاری،شیخ مرتضی(1415)مکاسب،ج3،قم، انتشارات.کنگره جهانی شیخ اعظم.
[7] دهخدا، علی اکبر،(1377) فرهنگ لغت فارسی، تهران، دانشگاه تهران.
[8] راغب اصفهانی ، حسین بن محمد (1412)، مفردات الفاظ قران ،  لبنان –دمشق،دارالعلم.
[9] جوادی آملی، عبداله(1382) حق و تکلیف در اسلام، قم، اسراء.
[10] حرانی، حسن بن شعبه(1382)، تحف العقول، قم، نشر آل علی .
[11] خویی ،سید ابوالقاسم ،(1344) منهاج البراعه فی شرح اللبلاغه، جلد21 ، قم، المکتبه الاسلامی .
[12] خویی، سید ابوالقاسم (1412) مصباح الفقاهه، جلد دوم بیروت، دارالهادی.
[13] شهید ثانی (عاملی) ، زین الدین (1413) مسالک الافهام ، جلد سوم، قم، موسسه المعارف الاسلامیه .
[14] شهیدی ، سید جعفر(1385)، ترجمه نهج البلاغه، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
[15] شیخ حرعاملی،محمدبن حسن (1409) تفصیل وسائل الشیعه ، جلد8، قم،موسسه آل البیت(ع).
[16] شهید مطهرى ،مرتضی 1390، مجموعه آثار ج‏27، تهران،صدرا.
[17] صفوی، کوروش(1401) درآمدی بر معناشناسی، تهران، نشر سوره مهر.
[18] طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (1421)حاشیه مکاسب، قم، موسسه اسماعیلیان.
[19] طریحی ، فخرالدین (1416)، مجمع البحرین ،جلد 6، تهران،کتابفروشی مرتضوی.
[20] عبدالرحمان ، محمد،(بی تا) معجم المصطلحات والالفاظ الفقهیه.
[21] فراهیدی،عبدالرحمن خلیل بن احمد(1409)کتاب العین، قم: موسسه دارالهجره.
[22] فیومی ، احمد(1414 ) مصباح المنیر، قم، دارالهجره،.
[23] قرشی ، سیدعلی اکبر(1412 ) قاموس قرآن، جلدششم، دارالکتب الاسلامیه ، تهران.
[24] کلینی، یعقوب(1387) ، الکافی  ج1، قم: نشر  آرا،.
[25] مجلسی ،محمد باقر(1392) بحار الأنوار ، جلد13، تهران، انتشارات الاسلامیه .
[26] مغنیه محمدجوا د (1379) فی ضلال نهج البلاغه جلد4، بیروت، دارالعلم للملایین.
[27] مصباح یزدی، محمد تقی(1382) نظریه حقوقی در اسلام، قم، مرکز انتشارات امام خمینی.
[28] یوسفی، ابراهیمی شهرآباد، محمدرضا،رقیه(1391) تضاد و انواع آن در زبان فارسی، اصفهان، مجله فنون ادبی، سال4، شماره2، پیاپی7.
[29] واسطی ، محب الدین، (1414) تاج العروس، جلد11 ،بیروت،،دارالفکر.
[30] نجفی،محمدحسن (بی تا) جواهر الکلام جلد22،بیروت،داراحیاالتراث العربی.
[31] قوانین و مقررات : قانون مدنی  و قانون تجارت.
دوره 2، شماره 1
بهار 1403
بهار 1403
صفحه 55-68

  • تاریخ دریافت 26 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 08 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 26 اردیبهشت 1403