پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

تحلیل گفتمان انتقادی داستان‌‌ «أرض البرتقال الحزین» براساس نظریۀ نورمن فرکلاف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانا طالب پور 1
نادر بهمرام 2
1 دانش آموخته دکتری، زبان وادبیات عربی، علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، زبان وادبیات عربی، علوم انسانی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، آذربایجان، ایران.
10.22034/sslt.2024.2038202.1036
چکیده
کشور فلسطین به دلیل برخورداری از موقعیت استراتژیکی خود، از مدت‌ها دور در چنگال استعمارگری یهودیان متجاوز قرار گرفته است. در این میان نقش ادیبان مقاومت این کشور در دفاع و ترسیم حقوق ملی و میهنی از دست‌رفته مردمان این کشور قابل توجه است. در میان چهره‌های نامور ادبیات فلسطین، غسان کنفانی زندگی و قلم خود را وقف دفاع از ملت مظلوم فلسطین، آرمان‌ها و هم‌چنین ترسیم فضای زندگی پر اختناق و حزن‌آلود آنها، کرده است. داستان‌ «أرض البرتقال الحزین» وی، تصویر آوارگی ملت مظلوم فلسطین و مشکلات زندگی آنان از جمله؛ فقر، فساد، فاصله طبقاتی ناشی از تجاوز یهودیان صهیونیست بر این کشور است. در این مقاله با کاربست روش توصیفی- تحلیلی و رهیافت تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف کوشش شده است تا لایه‌های گفتمانی و معنایی داستان‌‌، بررسی شود. نتایج حاکی از آن است که کنفانی در ابراز ایدئولوژی و گفتمان خاص خود، با قواعد و ابزارهای لازم آن آشنا بوده است. زبان متن رئالیستی و از هرگونه پیچیدگی به دور است. قرینه‌های صوری متن بیان‌گر این است که گفتمان آن، یک گفتمان اجتماعی و سیاسی است. نویسنده با ایجاد روابط همنشینی، ترادف، تضاد معنایی، به‌کارگیری کلمات استعاری و نمادهای تاریخی، نگاه ایدئولوژیک خود را نسبت مسائل موجود در جامعه بیان می‌کند و ملت فلسطین را برای مبارزه با متجاوزان و استعمارگران تحریک می‌کند. بین متن و بافت موقعیتی و بینامتنی آن ارتباط خوبی وجود دارد. به‌طوری که یکی از مشارکین داستان‌، خود اوست که نقش کنش‌پذیر را دارد. هدف کنفانی با استفاده از وساطت دانش زمینه‌ای، زیرسؤال بردن ساختارهای اجتماعی به عنوان مناسبات قدرت است.
کلیدواژه‌ها
تحلیل گفتمان انتقادی
غسان کنفانی
أرض البرتقال الحزین
فلسطین
نورمن فرکلاف

عنوان مقاله English

An Analysis of The Sorrowful Land of the Orange Based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis

نویسندگان English

Dana Talebpour 1
Nader Behmramb 2
1 PhD graduate, Arabic Language and Literature, Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran .
2 Master's degree in Arabic Language and Literature, Humanities, Shahid Madani University of Azerbaijan, Azerbaijan, Iran.
چکیده English

Among the famous figures of Palestinian literature is Ghassan Kanfani, who has dedicated his life and pen to defending the oppressed nation of Palestine and its ideals. His account of "The Sorrowful Land of the Orange" is a picture of the displacement of the oppressed people of Palestine and the problems of their lives. This article is an attempt to discover the discoursal and semantic layers of the novel using the descriptive-analytical method and relying on Fairclough critical discourse analysis. The language of the text is realistic and far from complicated. The formal parallels of the text indicate that its discourse is societal and political. The author expresses his ideological view of the issues in the society by creating collocation, synonymy, and semantic contradiction as well as using metaphorical words and historical symbols. There is a good relation between the text and its situational and intertextual contexts so that one of the participants of the story is he himself who plays an active role. Kanfani's goal is to question the social structures such as power relations by using background knowledge.

کلیدواژه‌ها English

Critical discourse analysis
Ghassan Kanfani
The Land of Sorrowful
Oranges
Palestine
Norman Fairclough
[1] ابراهیمی، قاسم و دیگران (1398). «تحلیل گفتمان انتقادی رمان چهارگانة الخسوف بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف»، نقد ادب معاصر عربی، دورۀ 9، شمارۀ 17، صص 49-72.
[2] استاجی، اعظم و دیگران (1397). «بررسی استعاره‌های مبتنی بر نام حیوانات در ادبیات دفاع مقدس»، نشریه ادبیات پایداری، سال دهم، شماره 18، صص 1-24.
[3] پالمر، فرانک. (1374). نگاهی تازه به معنی‌شناسی، ترجمه: کورش صفوی، چ 2، تهران: کتاب ماد.
[4] جهانگیری، جهانگیر. (1392). «زبان، قدرت و ایدئولوژی در رویکرد انتقادی نورمن فرکلاف به تحلیل گفتمان»، فصلنامة پژوهش سیاست نظری، صص 57-82.
[5] حمود، ماجدة. (2005). جمالیات الشخصیة الفلسطینیة لدی غسّان کنفانی، دمشق: دار المنیر.
[6] حاجی‌زاده، مهین و فرهادی، رعنا (1397). «بررسی قصة حضرت یوسف (ع) بر اساس نظریة تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف»، فصلنامۀ پژوهش‌های ادبی- قرآنی، صص 25-42.
[7] خلیلی، پروین. (1394). نقد جامعه شناختى شخصیت‌ها‌ی داستان کوتاه عربی و فارسی معاصر (مطالعه‌ موردی: مجموعه‌های داستانی «موت سریر رقم 12» و «أرض البرتقال الحزین» از غسّان کَنفانی و مجموعه‌ی داستانی«فقط عاشق زبان عاشق را می‌فهمد» از قاسمعلی فراست)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه ایلام.
[8] رشیدی، صفور السادات (1396). تحلیل گفتمان انتقادی آثار صادق چوبک بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران.
[9] شوالیه، ژان و آلن گربران (1385)، فرهنگ نمادها، ترجمه و تحقیق: سوادبه فضایلی، تهران: جیحون.
[10] عبدی، صلاح‌الدین و عباسی، نسرین (1391). «بررسی رمان الصبّار سحر خلیفه بر اساس الگوی تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف»، نقد ادب معاصر عربی، دورۀ 2، شمارۀ 3، صص 101-123.
[11] فرکلاف، نورمن. (1379). تحلیل گفتمان انتقادی، مترجم: فاطمه شایسته پیران و دیگران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه.
[12] قبادی، حسینعلی، آقاگل زاده، فردوس و سید علی دسپ. (1388). «تحلیل گفتمان غالب در رمان سووشون سیمین دانشور»، فصلنامة نقد ادبی، سال دوم، شماره 2، صص 150-183.
[13] کنفانی، غسان. (2013). أرض البرتقال الحزین، قبرص: دار منشورات الرمال.
[14] محمد، توفیق رفیق (1983)، الواقعیة فی أدب غسان کنفانی، رسالة الماجستیر، جامعة بغداد، کلیة الآداب.
[15] یحیایی ایله‌ای، احمد (1390). «تحلیل گفتمان چیست؟»، دو ماهنامۀ تحقیقات روابط عمومی،  صص 58-64.
[16] یورگنسن، ماریان، لوییز فیلیپس. (1395). نظریه و روش در تحلیل گفتمان انتقادی، مترجم: هادی جلیلی، چ ششم، تهران: نی.
پژوهش های معناشناختی متون ادبی
دوره 2، شماره 2
تابستان1403
تابستان 1403
صفحه 1-15

  • تاریخ دریافت 10 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 16 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1403