پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

واکاوی ساختار نحوی و کارکرد معنایی «إن» و «لو» وصلیه و تحلیل کاربست آن در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید علی خاتمی سبزواری 1
محمد جرفی 2
ابوالفضل سجادی 3
قاسم مختاری 3
1 فارغ التحصیل دکتری، زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
2 استادیار، زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
3 دانشیار، زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
10.22034/sslt.2024.2038293.1037
چکیده
یکی از ساختارهای ادبی برجسته در متون ادبی به­ویژه قرآن کریم، اسلوب «إن» و «لو» وصلیه است. با توجه به اهمیت این ساختار در فهم دقیق معانی و ظرافت­های ادبی متن، پژوهش پیرامون آن ضرورت دارد. نوشتار پیش‌رو با رویکرد توصیفی- تحلیلی به واکاوی دقیق ساختار نحوی و کارکرد معنایی این اسلوب پرداخته و کاربست آن را در قرآن کریم مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می­دهد از منظر ساختار نحوی، باقی ماندن «إن» و «لو» وصلیه در ساختار شرطی، نسبت به دیدگاه­های دیگر از پذیرش بیشتری در میان نحویان برخوردار است و از منظر کارکرد معنایی، اسلوب وصلیه با هدف تاکید بر گستردگی و فراگیری حکم در همه مصادیق و حالات و جلوگیری از تردید در محدودیت آن به­ کار می­رود. بررسی آیات قرآن کریم نشان می­دهد که اگرچه «لو» وصلیه کاربرد بیشتری نسبت به «إن» وصلیه دارد، اما در تمامی موارد استفاده از ساختار وصلیه با «إن» و «لو»، تاکید بر شمول و فراگیری حکم، به روشنی بازتاب یافته است.
کلیدواژه‌ها
قرآن کریم. «إن»
«لو»
وصلیه
ساختار نحوی
کارکرد معنایی

عنوان مقاله English

A Syntactic and Functional analysis of the Connective Inna and Lou and Its Application in the Holy Quran

نویسندگان English

Seyed Ali Khatami Sabzewari 1
Mohammad Jorfi 2
Seyyed Abulfazl Sajjadi 3
Ghasem Mokhtari 3
1 PhD graduate, Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran.
2 Assistant Professor, Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran.
3 Associate Professor, Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran.
چکیده English

One of the devices used in the Holy Quran is the connective such as "إن" and "لو". Given the special role of this syntactic device in understanding the meaning of the text, it is necessary to study it thoroughly. This inquiry seeks to analyze the syntactic structure and semantic function of this connective device using a descriptive-analytical approach, and then to study its application and semantic function in the Holy Quran. The results show that at the level of syntax, the preservation of the meaning and conditional structure of these two connectives has been accepted by most grammarians. Regarding function, these connectives are used to remove doubt about incompleteness and convey generalization. Examination of the verses also shows that " لو " is used extensively in the Quran, while "إن" is used less frequently, and that semantic function of these words is clearly reflected in all the verses in which they are used.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
"it"
"Lou"
patches
syntactic structure
Semantic function
*قرآن کریم
[1]ابن خالویه، محمد بن أحمد بن نصر. 1427ق، إعراب القراءات السبع و عللها، بیروت: دار الکتب العلمیه.
[2]ابن عاشور، محمد بن طاهر. 1420ق، التحریر و التنویر. تونس: الدار التونسیه للنشر.
[3]أبو السعود عمادی، محمد بن محمد بن مصطفى. 1388ق، تفسیر أبو السعود = إرشاد العقل السلیم إلى مزایا الکتاب الکریم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
[4]استر آبادى، رضی الدین محمد بن حسن. 1384، شرح الرضی على الکافیه‏‏. تهران: موسسه الصادق.
[5]اندلسى، ابو حیان محمد بن یوسف. 1420 ق، البحر المحیط فى التفسیر. بیروت: دار الفکر.
[6]انصاری، عبد الله بن یوسف. 1410ق، مغنی اللبیب عن کتب الأعاریب. قم: کتابخانه آیت الله مرعشی.
[7]آلوسى، سید محمود. 1415 ق، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
[8]تفتازانی، مسعود بن عمر. 1415ق، تهذیب المنطق همراه با حاشیه ملا ­عبدالله یزدی. قم: موسسه نشر اسلامی.
[9]----------------. 1416ق، مطول. قم: مکتبه داوری.
[10]خفاجی، شهاب الدین أحمد بن محمد بن عمر. 1417ق، حاشیه الشهاب على تفسیر البیضاوی = عنایه القاضى و کفایه الراضی علی تفسیر البیضاوی. بیروت: دار صادر.
[11]دمامینى، محمد بن أبى‏بکر. 1428ق، شرح الدمامینی على مغنی اللبیب‏. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی‏.
[12]زمخشرى، محمود بن عمر. 1407 ق، الکشّاف عن حقایق غوامض التنزیل.  بیروت: دار الکتاب العربی.
[13]سمین حلبی، احمد بن یوسف. 1414ق، الدرّ المصون فی علوم الکتاب المکنون. بیروت: دار الکتب العلمیه.
[14]سیبویه، عمرو بن عثمان بن قنبر. 1410ق، الکتاب. بیروت: مؤسسه أعلمی.
[15]شرتونی، رشید. 1387، مبادی العربیه فی الصرف و النحو. قم: دار العلم.
[16]شعیری، محمد بن محمد. بى تا، جامع الأخبار. نجف‏: مطبعه حیدریه.
[17]صبان، محمد بن علی. ١٤١٧ ق، حاشیه الصبان على شرح الأشمونى. بیروت: دار الکتب العلمیه.
[18]طباطبایى، سید محمد حسین. 1417 ق، المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
[19]عاملی، محمد بن‌حسین. 1400، الفوائد الصمدیه، سید علی خاتمی. قم: نور معارف.
[20]فرات کوفى، فرات بن ابراهیم.1410ق، تفسیر فرات کوفى. تهران: سازمان انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.
[21]فیومى، احمد بن محمد. 1414ق‏، المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر.‏ قم‏: انتشارات هجرت.
[22]قائمی و قتالی، مرتضی و سید محمود. «بررسی ساختار نحوی- بلاغی حرف «لو» و کاربردهای آن در قرآن کریم»، فصلنامه پژوهش های ادبی- قرآنی. 1392. ش1. 130- 154.
[23]کریمی نیا، مرتضی. «مترجمان و لغزش در فهم معنای إن»، نشریه بینات. 1373. ش2. 72 – 83.
[24]مدنی، سید علی‌خان. 1431ق، الحدائق الندیه فی شرح الفوائد الصمدیه. قم: ذوی القربی.
[25]-------------. 1409ق‏، ریاض السالکین فی شرح صحیفه سید الساجدین‏(ع). قم‏: دفتر انتشارات اسلامى.
پژوهش های معناشناختی متون ادبی
دوره 2، شماره 2
تابستان1403
تابستان 1403
صفحه 16-29

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 14 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 19 شهریور 1403