پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

معناشناسی واژۀ «ضنک» با تکیه بر روابط هم‌نشینی و جانشینی و بازتاب آن در ترجمه‌های فارسی و انگلیسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانشجوی دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
چکیده
واژۀ "ضنک" از واژگان تک­کاربرد قرآن است که در آیۀ 124 طه به عنوان صفتی برای معیشة آمده است. مترجمان در انتخاب معادلِ این واژه، گونه­های مختلفی از ترجمه­ به کار گرفته­اند که به علّت بی­توجهی به تنوع معنایی آن در تفاسیر، با آنها فاصله دارد. پژوهش حاضر که بر روش توصیف و تحلیل استوار است با هدف بررسی برخی از ترجمه­های فارسی و انگلیسی و نحوۀ انتخاب معادل در این آیه، به بررسی معناشناسانه از این واژه می­پردازد تا به پاسخ این سؤال برسد که تکامدِ اسمی "ضنک" با تأکید بر علم معناشناسی توصیفی، چه مفهومی را تداعی می­کند و مترجمان(فارسی و انگلیسی) قرآن کریم تا چه اندازه ترجمۀ درستی از واژۀ "ضنک" ارائه داده­اند؟ نتیجه پژوهش حاضر چنین است که مترجمان فارسی از روش ترجمۀ تحت­اللفظی و تفسیری توأمان استفاده کرده­اند و مترجمان انگلیسی صرفاً ترجمۀ تحت­اللفظی را مناسب دیده­اند. با این وجود هیچکدام از این دو گروه در انتقال معنای آن که از معناشناسی واژه حاصل می­شود موفق عمل نکرده­اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The meaning of the word "al-Dhanak" based on semantic adjacency and semantic substitution relations and its reflection in Persian and English translations

نویسندگان English

Hbibullah Halimi Jeloudar 1
Seyyede Farnaz Ettehad 2
1 Associate Professor, Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran, .
2 PhD Student, Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
چکیده English

Single-use words in the Holy Qur'an are words that are used only once in the text. Because these words do not appear in other verses or similar contexts, their translation is more challenging than other words in the Qur'an. The word "Zanq" is one such example, appearing in verse 124 of Surah Taha as an adjective for livelihood. Translators have used various equivalents for this word, which either stray far from its semantically diverse senses noted in interpretations or are translated carelessly. This study aims to examine some Persian and English translations and how an equivalent was chosen for this verse. By using a descriptive semantic analysis, the study seeks to determine what "Zanq" means and evaluate the success of the Persian and English translations of the Holy Qur'an. The results indicate that Persian translators have employed both literal and interpretive translations, while English translators have predominantly opted for literal translations. However, neither approach has successfully conveyed the meaning derived from the semantic analysis of the word.Key words: Zanq livelihood, Takamad, semantics of Quranic words, types of Quran translation, Persian and English translators of Quran

کلیدواژه‌ها English

Single-use words in the Quran
the word "al-Dhanak
Semantics of Quranic words
Persian and English translation of the Quran
*قرآن کریم
ابن‏عباس، عبداللّه بن­عباس(1413ق)، غریب­القرآن فى­شعرالعرب‏، تحقیق: احمدنصراللّه، محمد عبدالرحیم، بیروت: مؤسسة الکتب الثقافیة.
1.ابن­منظور، محمد بن مکرم(بی­تا)، لسان العرب، بیروت: دارالفکر.
2.ازهری، محمد بن احمد(1421ق)، تهذیب اللغه، بیروت: دار احیا التراث العربی.
3.ایزوتسو، توشیهیکو(۱۳۸۸ش)، خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار.
4.بی­یرویش، مانفرد،(1374ش)، زبانشناسی جدید، مترجم: محمدرضا باطنی، تهران: آگاه.
5.پالمر، ر.فرانک(1366ش)، نگاهی تازه به معناشناسی، مترجم: کوروش صفوی، تهران: نشر مرکز.
6.جلالی، سیدلطف اللّه(1389ش)، ترجمه معنایی از نظر میلدرد لارسون، عیار پژوهش در علوم انسانی، شماره 3، ص136-119.
7.چندلر، دانیل(1387ش)، مبانی نشانه شناسی، ترجمه مهدی پارسا خانقاه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
8.رازی، محمد بن عمر(1420ق)، تفسیر کبیر، بیروت: دارإحیاء التراث العربی‏.
9.سلمان­نژاد، مرتضی(1391ش)، معناشناسی تدبر در قرآن با سه رویکرد ساختاری، ریشه­شناسی و تاریخ انگاره(پایان­نامه کارشناسی ارشد)، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
10.سیوطی، عبدالرحمن(1404ق)، الدرالمنثور فى­التفسیر بالماثور، قم: کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى( ره).
11.صفوی، کوروش(1378ش)، درآمدی بر معنی­شناسی، تهران: سوره مهر.
12.طبرسی، فضل بن حسن(1372ش)، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تهران: ناصرخسرو.
13.طریحی، فخرالدین بن محمد(1375ش)، مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.
14.طوسی، محمدبن­حسن(بی­تا)، التبیان فی تفسیرالقرآن، بیروت: دارالمعرفه.
15.عضیمه، صالح(1380ش)، معناشناسی واژگان قرآن، مترجم: حسین سیدی، مشهد: به­نشر.
16.علوان، عبداللّه بن ناصح(1427ق)، اعراب القرآن الکریم(علوان)، طنطا: دارالصحابة للتراث.
17.فتاحی­زاده، فتحیه و فریده امینی(1393ش)، معناشناسی امام حق در آیات قرآن، مطالعات تفسیری، شماره20، ص72-51.
18.قرشی بنابی، سیدعلی­اکبر(1371ش)، قاموس قرآن، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
19.قلی­زاده، حیدر(1383ش)، روش­های ترجمه وتوصیف زبان­شناختی آن­ها، بینات، شماره 43، ص144-134.
20.مصطفوی، حسن(1360ش)، التحقیق فی الکلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
21.مشکور، مجمد جواد(1357ش)، فرهنگ تطبیقی عربی با زبان­های سامی و فارسی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
22.مشکینی، علی(1381ش)، ترجمۀ قرآن، قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
23.موسوی مقدم، سید محمد و دیگران(1395ش)، ارزیابی دیدگاه مفسران درباره معناشناسی «معیشت ضنک» در آیه ۱۲۴ طه، مطالعات تفسیری، سال هفتم، شماره27.
24.نجارپوریان، علی(1388ش)، کدام نوع ترجمه را انتخاب کنیم؟ رشد آموزش قرآن، شماره 26، ص16-11.
25.نصرتی، حمید، دهقانی، فرزاد(1399ش)، واکاوی مفهوم «حشر أعمی» در آیه 124 سوره طه، تفسیرپژوهی، سال هفتم، شماره13.
26.نوبری، عبدالمجید(1396ش)، ترجمۀ قرآن، تهران: اقبال.
27.نورسیده، علی اکبر، فیض الله زاده، عبدعلی، ماستری فراهانی،جواد(۱۳۹۱ش). معناشناسی واژه «ولی» در قرآن کریم، پژوهشنامه نقد عربی ۷(۶/۶۵).
28.Lee, D. (2001). Cognitive linguistics. New York: Oxford University Press.
دوره 2، شماره 2
تابستان1403
تابستان 1403
صفحه 30-44

  • تاریخ دریافت 07 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 22 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1403