پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

معنا شناسی واژه گناه در قرآن با تکیه بر معناشناسی ایزوتسو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد، گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
چکیده
ایزوتسو در معناشناسی از اصلی به نام معنای اساسی و نسبی نام می‌برد. معنای اساسی، معنای ذاتی کلمه و جدای از متن است. معنای نسبی، معنایی است که واژه پس از قرار گرفتن در نظام واژگان یک متن به خود می‌گیرد. ایزوتسو در شناسایی معنای واژه در متن روشهایی دارد که از آن جمله، توجه به بافت، رابطة همنشینی و جانشینی، تقابل معنایی وحوزه معنایی است. پژوهش حاضر به شکل توصیفی تحلیلی معنای اساسی واژگان مربوط به گناه را بررسی می‌کند. نتایج تحقیق حاکیست این واژگان در معنای اساسی خود به معنای گناه نبوده‌اند و علت قرار گرفتن آنها در حوزه معنایی گناه، به دلیل این است که هر کدام در ابتدا برای یک جنبه از گناه به کار رفته‌اند. با بررسی کاربرد واژگان در دوره جاهلی مشخص شد که الإثم بر گناه با مصادیق متفاوت، الجرم بر شدت گناه، الجناح به طور کلی به معنای گناه نبوده، الخطیئة بر اشتباه، الذنب بر عقوبت گناه و السیئة بر زشتی وبدی دلالت دارند. در بررسی معنای نسبی واژگان گناه در قرآن بر مبنای اصول ایزوتسو مشخص شد که الاثم در مورد گناهان عمدی و الجرم برخلاف کاربرد جزایی، برگناهان قلبی و باطنی، الجناح بر گناهان مربوط به احکام تشریعی، الخطیئة در برگیرنده گناهان ظاهری، باطنی، کوچک، بزرگ، عمدی وغیرعمدی نیز قابل بخشش، الذنب دارای دایره اطلاق گسترده و بیشتر به معنای عمومی گناه با عواقب دامنگیر والبته قابل گذشت و السیئة برگناهان ظاهری و باطنی، کوچک و بزرگ دلالت دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Semantic Analysis of the Word ‘Sin’ in the Quran Based on Izutsu's Semantics

نویسندگان English

Seyyed Aboalfazl Sajadi 1
Mahmood Shahbazi 1
Mohammad Shirinabadi Frahani 2
1 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran,
2 Master's Degree, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran.
چکیده English

Izutsu's semantic theory distinguishes between basic and relational meanings. The basic meaning refers to the intrinsic meaning of a word, independent of context. The relational meaning, on the other hand, is the meaning a word acquires when placed within the lexical system of a text. Izutsu's method for identifying word meanings within a text involves paying attention to context, paradigmatic and syntagmatic relationships, semantic opposition, and semantic fields. This descriptive-analytical study examines the basic meanings of words related to sin. The findings indicate that these words did not originally signify sin in their basic sense; rather, they were included in the semantic field of sin because each word initially described an aspect of sin. An examination of pre-Islamic usage reveals that "الإثم" (al-ithm) referred to sin in various instances, "الجرم" (al-jurm) eferred to the severity of sin, "الجناح" (al-junah) did not generally mean sin, "الخطیئة" (al-khati’ah) referred to mistakes, "الذنب" (al-dhanb) referred to the consequence of sin, and "السَّیِّئَةُ" (as-sayi'ah) to ugliness and evil. Analyzing the relational meanings of sin-related words in the Quran based on Izutsu's principles shows that "الإثم" (al-ithm) refers to deliberate sins; "الجرم" (al-jurm), contrary to its legal usage, denotes internal and hidden sins; "الجناح" (al-junah) relates to sins connected to legal rules; "الخطیئة" (al-khati’ah) encompasses external, internal, minor, major, intentional, and accidental sins, and is forgivable; "الذنب" (al-dhanb) has a broad scope of application and generally signifies sin with serious consequences but is still forgivable; and "السَّیِّئَةُ" (as-sayi'ah) refers to external and internal, minor and major sins.

کلیدواژه‌ها English

Quran
sin
linguistics
semantics
Izutsu
کتب
* قرآن کریم.
[1] آلوسی، شهاب‌الدین محمود بن عبدالله،(1415هـ ق)  (روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی)، المحقق: علی عبد الباری عطیة، الطبعة الأولى، دار الکتب العلمیة لبنان.
[2] ابن عاشور التونسی، محمد الطاهر، (1984م)  (تحریر المعنى السدید وتنویر العقل الجدید من تفسیر الکتاب المجید)، الدار التونسیة للنشر.
[3] ابن منظور، ابوالفضل، جمال الدین،(1414هـ ق) (لسان العرب)، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع-دار صادر، لبنان.
[4] ابن فارس احمدبن زکریا،(1404هـ ق)(معجم مقائیس اللغة)، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، اول، قم.
[5] ابوهلال العسکری، الحسن بن عبدالله،( 1412هـ ق) (معجم الفروق اللغویة) مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین، چاپ اول، قم.
[6] اروجی، محمدرضا، رحمانی، جواد، (1395) (مکاتب زبان شناسی) انتشارات گیوا، چاپ اول، تهران.
[7] انیس، ابراهیم، (1976) (دلالة الالفاظ) ، مکتبة الأنجلو المصریة، الطبعة الثالثة، قاهره- مصر.
[8] ایزوتسو، توشیهیکو،(1399) (خدا و انسان در قرآن) ترجمة احمد آرام، نشر شرکت سهامی انتشار، چاپ سیزدهم، تهران.
[9] ایزوتسو، توشیهیکو، (1398) (مفاهیم اخلاقی – دینی در قرآن مجید) ترجمه  بدره ای، نشر فروزان روز، چاپ چهارم، تهران.
[10] بیضاوی، ناصرالدین عبدالله، (بی تا) (انوار التنزیل واسرار التاویل)، دار الفکر، بیروت-لبنان.
[11] جرجانی، عبدالقاهر، (1368) (دلائل الإعجاز فی القرآن) مترجم: رادمنش، مؤسسه آستان قدس رضوی، مشهد – ایران.
[12] جوهری، اسماعیل بن حماد،(1407هـ ق) (الصحاح‌ تاج اللغة و صحاح العربیة)،  بیروت- دار العلم للملایین، اول،  لبنان.
[13] زمخشری، محمود بن عمر،(1407هـ ق) (الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل)، دار الکتاب العربی، الطبعة الثالثة، بیروت.
[14] السعران، محمود، (1992م) (علم اللغة مقدمة للقارئ العربی) دارالفکر العربی، الطبعة الثانیة، قاهره- مصر.
[15] طاهر نژاد، محمد علی،(1383) (واژه‌شناسی گناه در قرآن) انتشارات علم نوین، چاپ اول، تهران.
[16] طباطبایی، سید محمد حسین،(بی تا) (المیزان فی تفسیر القرآن)، قم- ایران، منشورات اسماعیلیان.
[17] طبرسی، فضل بن حسن،(1415هـ ق) (مجمع البیان فی تفسیر القرآن)، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت-لبنان.
[18] طبری، محمد بن جریر، (1422هـ ق ) (جامع البیان فی تفسیر القرآن)، تحقیق: عبد المحسن الترکی، دار هجر للطباعة، الطبعة الأولى، قاهره –مصر.
[19] طوسی، محمد بن حسن، (بی تا)(التبیان فی تفسیر القرآن)، احیاء التراث العربی، بیروت.
[20] فراهیدی، خلیل بن احمد، (1410هـ ق) (کتاب العین)، نشر هجرت، دوم، قم- ایران.
[21] فیروز آبادی، مجدالدین ابوطاهر محمد بن یعقوب،(1426هـ ق) (القاموس المحیط) مؤسسة الرسالة للطباعة والنشر، الطبعة الثامنة،  بیروت-لبنان.
[22] مختار عمر، احمد،(1415هـ ق)  (علم الدلالة) عالم الکتب، الطبعة الخامسة، قاهره- مصر.
[23] مصطفوی، حسن،(1402هـ ق) (التحقیق فی کلمات القرآن الکریم)، مرکز الکتاب للترجمة و النشر، چاپ اول،تهران- ایران.
[24] واسطی زبیدی، سید محمد مرتضی حسینی،(1414هـ ق ) (تاج العروس من جواهر القاموس)، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، اول، بیروت-لبنان.
  پایان نامه:
[25] روشن دل، محمودرضا، (1395هـ ش) (الحقل الدلالی لمفهوم الذنب المعجمی فی القرآن و الشعر الجاهلی)، جامعة العلامَة الطباطبایی، تهران.
  مقالات:
[26] پورافخم، مریم، عباسی، مهرداد، (بررسی کاربرد معناشناسی همزمانی در دیدگاه معناشناختی ایزوتسو با تکیه بر مفهوم ایمان) پژوهش های اعتقادی کلامی ، دوره: دوم، شماره: 5، (1391)، 92-59.
[27] شریفی، علی, (نقد و بررسی آرای ایزوتسو در حوزة معناشناسی قرآن کریم) حکمت معاصر، دوره: چهارم، شماره: 3، (1392)، 101 -81.
دوره 2، شماره 4
زمستان 1403
زمستان 1403
صفحه 27-46

  • تاریخ دریافت 08 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 29 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1403