پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

معناشناسی و تحلیل مفهوم «عشق» به مثابه «آزادی» در اشعار حسین منزوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
چکیده
یکی از مهم ترین مولفه‌های ادبیات پایداری، مولفه‌ی آزادی است. در این پژوهش سعی شده است یکی از نمادهای پایداری، که به این مولفه دلالت دارد را در اشعار حسین منزوی از منظر معناشناسی شناختی مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم. حسین منزوی مجموعا 106 بار از نماد «عشق» در مفهوم «آزادی» بهره یافته است. در اشعار او قلمرو مفهوم انتزاعی «عشق» در 27 نگاشت استعاری به قلمرو مبداهای عینی گوناگونی چون: «انسان، حیوان، آتش، خورشید، نور، ستاره، چتر، کتاب، درس، داستان، رمز، صلح، قاصد، رهبر، تکیه‌گاه، مکان، میخانه، برکه، گل، میوه، بهار، نسیم، مرگ، خون، شمشیر، تیشه و زنجیر» مرتبط می‌شود. منزوی همچنین از این رویکرد استعاری، در راستای تحقق رویکرد نمادین خود به واژه «عشق» به مثابه «آزادی» بهره می‌یابد و ویژگی‌های مشترک عشق و آزادی را از جمله: «گرمابخشی، نوربخشی، راهنمایی و هدایتگری، سوزندگی و سازندگی، لازمه رشد بودن، گستردگی و مراقبت، قابل انتقال و آموزش بودن، طولانی بودن، نجات‌بخشی و کشندگی، پیام‌آوری، امنیت، آگاهی بخشی و هشیار کردن، زیبایی و جذبه و دور از دست بودن، زود از دست رفتن، خون‌ستانی و صیقل دادن، و... و...» ضمن نگاشت‌های استعاری خود به واژه «عشق» تبیین می ­کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Semantic and Conceptual Analysis of Love as Freedom in Hossein Monzavi's Poems

نویسندگان English

Shakib Davoodi 1
Jahangir Safari 2
Masoud Foroozandeh 3
1 M.A. Graduate, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahrekord University. Shahrekord, Iran.
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
چکیده English

One of the most important elements of resistance literature is the element of freedom. This study attempts to examine and analyze one of the symbols of resistance, which denotes this element, in the poetry of Hossein Monzavi from the perspective of cognitive semantics. Monzavi used the symbol of "love" to denote "freedom" 106 times in total. In his poems, the abstract concept of "love" is associated with various concrete source domains in 27 metaphorical mappings, including human, animal, fire, sun, light, star, umbrella, book, lesson, story, secret, peace, messenger, leader, support, place, tavern, pond, flower, fruit, spring, breeze, death, blood, sword, axe, and chain. Monzavi also employs this metaphorical approach to achieve his symbolic perspective of the word "love" as "freedom," elucidating the common features of love and freedom, including providing warmth, illumination, guidance and leadership, destructiveness and constructiveness, serving as an essential for growth, expansiveness and care, being transferable and teachable, longevity, deliverance and lethality, conveying messages, security, raising awareness and alertness, beauty and attraction, being out of reach, quickly fading, extracting blood, and polishing within his metaphorical mappings of the word "love."

کلیدواژه‌ها English

Love
Freedom
Hossein Monzavi
Cognitive semantics
Symbol
[1] ابراهیم‌تبار، ابراهیم، (1396)، تحلیل مولفه‌های ادبیات پایداری در اشعار سیمین بهبهانی، نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال نهم، شماره 16.
[2] الیاده، میرچا، (1392)، نمادپردازی، امر قدسی و هنرها، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران: نیلوفر.
[3] برادسکی، جوزف، (1373)، شعر شکلی از مقاومت در برابر واقعیت، ترجمه شهلا شاهسوندی، مجله شعر، سال دوم، شماره 14.
[4] بصیری، محمدصادق، (1388)، سیر تحلیلی شعر مقاومت در ادبیات فارسی، ج 1:از آغاز تا عصر پهلوی، کرمان: انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان.
[5] بصیری، محمدصادق؛ (1387)، طرح و توضیح چند سوال درباره مبانی ادبیات پایداری، نامه پایداری(مجموعه مقالات اولین کنگره ادبیات پایداری دانشگاه کرمان)، تهران: انتشارات
[6] جهانگرد، فرانک، (1395)، تحلیل سیر تکوینی تعاریف ادبیات پایداری در ایران، نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال هشتم، شماره 14
[7] چدویک، چارلز، (۱۳۷۵)، سمبولیسم؛ ترجمه مهدی سحابی، تهران: مرکز
[8] چهرقانی، رضا، (1396)، ادبیات پایداری در ایران، بازشناسی مولفه‌ها، فرصت‌ها و چالش‌ها، نشریه ادبیات پارسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، شماره 2، صص 1-33
[9] داودی، شکیب، (1401)، سمبلیسم اجتماعی در اشعار حسین منزوی، هفتمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات زبان و ادبیات ملل، تهران.
[10] ــــ ، ـــــ / باقریان، ساناز، (1400)، تحلیل مولفه‌ی آزادی در اشعار حسین منزوی و قیصر امین‌پور، نهمین کنگره ملی ادبیات پایداری، دانشگاه شهرکرد
[11] ـــــ ، ــــــــ/ صفری، جهانگیر/ فروزنده، مسعود، (1403)، پیشنهادی بر دسته‌بندی انواع سمبل، فصلنامه زیبایی‌شناسی ادبی، دوره 15، شماره 60: صص 75-110.
 [12] ــــــ ، ــــــ / ــــــ ، ــــــ / ــــــ ، ــــــــ ، (1403)، جلوه نمادین ظلم و خفقان در اشعار هوشنگ ابتهاج، نشریه ادبیات پایداری، دوره 16، ش 30، صص 141-166.
[13] رستگارفسایی، منصور، (1372)، انواع شعر فارسی، شیراز: انتشارات نوید
[14] روشنفکر، کبری/ زارع برمی، مرتضی/ قبادی، حسینعلی، (۱۳۹۰)، گستره ی عناصر نماد و اسطوره در اشعار سمیح‌القاسم و حسن حسینی، فصلنامه ی پژوهش های زبان و ادبیات فارسی
[15] سنگری، محمدرضا، (1383)، ادبیات پایداری، مجله شعر، سال 12، شماره 39
[16] شمیسا، سیروس، (۱۳۸۱)، بیان، تهران: فردوس
[17] شوالیه، ژان/ گربران، آلن، (1384)، فرهنگ نمادها، چاپ2، ج 1-5، ترجمه سودابه فضایلی، تهران: جیحون
[18] صفری، جهانگیر/ ظاهری عبدوند، ابراهیم، (۱۳۹۴)، بررسی نماد در دیوان ناصر خسرو، دو فصلنامه علوم ادبی، سال ۴، شماره ۷
[19] صفری، جهانگیر/ یوسفیان، سودابه، (۱۳۸۵)، بررسی مقوله‌ی آزادی و آزادگی در شعر شاعران مشهور معاصر، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهرکرد
[20] طغیانی، اسحاق، (۱۳۸۸)، مفهوم آزادی در ادب فارسی، پژوهشنامه‌ی زبان و ادبیات فارسی، شماره ۱.
[21] علی‌نژاد، مریم/ آرین‌پور، مهلا، (1402)، تحلیل شناختی استعاره عشق در غزلیات صائب تبریزی، فصلنامه پژوهش‌های معناشناختی متون ادبی، دوره اول، ش 1، صص 17-44.
[22] فیروزی، حسین/اسماعیل‌پورمطلق، ابوالقاسم/وفایی، عباسعلی، (1398)، تحلیل نماد شعر پایداری در اشعار احمد شاملو، نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، شماره 20
[23] قلی‌پوری، لیلا/ مشفقی، آرش/ علیزاده، ناصر، (1400)، بررسی سیر تحول مولفه‌های اجتماعی-سیاسی شعر معاصر از مشروطه تا معاصر، نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، دوره 14، شماره 62، صص 181-195
[24] کافی، غلامرضا، (1400)، پیشنهادی برای رج‌بندی گروه-مولفه‌های ادبیات پایداری، نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال سیزدهم، شماره 24
[25] محمدی، علی/ کولیوند، فاطمه، (۱۳۹۰)، تحلیل و بررسی سمبل های اجتماعی در سروده های امیرهوشنگ ابتهاج، مجله ی بوستان ادب دانشگاه شیراز، سال سوم، شماره ۳،‌ پیاپی ۹
[26] مدرسی، فاطمه/ کاظم‌زاده، رقیه، (۱۳۹۰)، آزادی عنصر غالب غزل های نمادین منزوی، نشریه ادبیات پایداری، سال دوم، شماره ۳
[27] منزوی، حسین، (۱۳۹۹)، مجموعه اشعار، تهران: نگاه
[28] میرزایی‌الحسینی، سیدمحمود/ پورابراهیم، شیرین/ فتحی ایرانشاهی، طیبه، (1402)، چگونگی مفهوم‌سازی عشق در دیوان عنتره‌ابن شداد با رویکرد شناختی، فصلنامه پژوهش‌های معناشناختی متون ادبی، دوره اول، ش 1، صص 1-16.
[29] میرصادقی، جمال/ میرصادقی، میمنت، (1377)، واژه‌نامه هنر داستان‌نویسی، تهران: کتاب مهناز
[30] میرصادقی، میمنت، (۱۳۷6)، واژه‌نامه هنر ‌شاعری، تهران: کتاب مهناز
[31] یاحقی، محمدجعفر، (1374)، جویبار لحظه‌ها، تهران: جامی.
 
 ]32[ Lakoff, George. & Johnson, Mark. (1980). Metaphors We Live By, Chicago, University of Chicago Press.
]33[ Lakoff, G. (1987). Woman, fire, and dangerous things: What categories reveal about the mind, IL: University of Chicago Press.         
دوره 2، شماره 4
زمستان 1403
زمستان 1403
صفحه 80-100

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1403