پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

معنا شناسی هم‌زمانی واژه‌های «اقرار» و «اعتراف» در کلیله‌ودمنه با تکیه بر تحلیل مؤلفه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
2 کارشناسی ارشد، گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
چکیده
متون ادبی کلاسیک مانند کلیله‌ودمنه، علاوه بر ارزش ادبی، گنجینه‌های اندیشه و فرهنگ گذشته هستند. تحلیل واژگان این متون برای فهم دقیق مفاهیم فرهنگی و اجتماعی نهفته در آن‌ها ضروری است. این مقاله با هدف بررسی و تحلیل دقیق واژه‌های «اعتراف» و «اقرار» در کلیله‌ودمنه، با بهره‌گیری از رویکرد معناشناسی هم‌زمانی و روش تحلیل مؤلفه‌ای انجام شده است. در این پژوهش، ابتدا به بررسی معانی لغوی این واژگان در فرهنگ‌های عربی و فارسی پرداخته شد؛ سپس با تحلیل هم‌زمان کاربرد این واژه‌ها در کتاب مذکور، مؤلفه‌های معنایی متمایز آن‌ها در بافت‌های گوناگون استخراج گردید. یافته‌های تحلیل مؤلفه‌ای نشان داد که در این کتاب، «اعتراف» از مؤلفه‌های [-آگاهی قبلی]، [+کسب آگاهی]، [+درونی]، [+تغییر باور] و [+بار عاطفی] برخوردار است؛ درحالی‌که «اقرار» دارای مؤلفه‌های [+آگاهی قبلی]، [+رسمیت]، [+مسئولیت حقوقی] و [-بار عاطفی] است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این واژه‌ها در کلیله‌ودمنه به شکلی دقیق و هدفمند برای انتقال پیام مورد نظر نویسنده به کار گرفته شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Synchronic Analysis of "Eteraf"and "Eghrar" in Kalila and Demneh Based on Componential Analysis

نویسندگان English

Ayyub Badavam 1
Aliyeh Baylari 2
1 PhD, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Birjand, Birjand, Iran.
2 MSc, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Golestan University, Gorgan, Iran.
چکیده English

Classic literary texts, such as Kalila and Demnah, are not only of literary significance but also serve as valuable repositories of past thought and culture. Analyzing the vocabulary within these texts is crucial for a precise understanding of their embedded cultural and social concepts. This article investigates and analyzes the words "E'teraf" (اعتراف) and "Eghrar" (اقرار) in Kalila and Demnah, employing synchronic semantics and componential analysis. The research began with examining the lexical meanings of these terms in Arabic and Persian dictionaries. Subsequently, a synchronic analysis of these words' usage within the book was conducted to extract their distinct semantic components across various contexts. Findings from componential analysis indicate that in Kalila and Demnah, "Eteraf" is characterized by semantic components of [-prior awareness], [+gaining awareness], [+internal], [+belief change], and [+emotional charge]. Conversely, "Eghrar" exhibits components of [+prior awareness], [+formality], [+legal responsibility], and [-emotional charge]. It was concluded that in Kalila and Demnah, the words "Eteraf" and "Eghrar” are deliberately and precisely utilized by the author to convey a specific and carefully crafted message. The author's skillful employment of these words highlights the subtle yet significant semantic distinctions that exist between them. This demonstrates a sophisticated understanding of language and a meticulous attention to detail, further enriching the literary and cultural significance of Kalila and Demnah.

کلیدواژه‌ها English

Kalila and Demnah
Componential Analysis
Synchronic Semantics
E'teraf
Eghrar
[1]  ابن‌منظور، محمد بن مکرم، (1416)، لسان‌العرب، تصحیح امین محمد عبدالوهاب و محمد صادق عبیدی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
[2]  ابن فارس، احمد، (۱۴۰۴)، معجم مقاییس اللغه، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، (ج 1–6).
[3]  انوری، حسن، (1381)، فرهنگ بزرگ سخن، تهران: سخن.
[4]  بهبودی، منیژه، (1394)، "گویشوران زبان و باهم‌آیی"، زبان‌شناسی، سال 6، شماره 2، صص 76-63.
[5]  بیهقی، محمد بن حسین، (1384)، تاریخ بیهقی، تصحیح علی‌اکبر فیاض، تهران: علم.
[6]  پالمر، فرانک، (1379)، نگاهی تازه به معنی شناسی، ترجمه کورش صفوی، تهران: کتاب ماد وابسته به نشر مرکز.
[7]  تفلیسی، ابوالفرج حبیش، (1371)، وجوه قرآن، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
[8]  جوهری، اسماعیل بن حماد، (بی‌تا)، الصحاح، بیروت: دار العلم للملایین، (ج 1–6).
[9]  دهخدا، علی‌اکبر، (1342)، لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.
[10]   راستگو، کبری؛ و فرضی‌شوب، فرشته، (1396)، «بررسی هم‌معنایی در گفتمان قرآنی بر پایه نظریه تحلیل مولفه‌ای»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، جلد 16، شماره 7، صص 11-34.
[11]   زمخشری، محمود بن عمر، (1386)، مقدمة الادب، تحقیق مهدی محقق، تهران: موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران - دانشگاه مک‌گیل.
[12]   سام‌خانیانی، علی‌اکبر؛ و بادوام، ایوب، (1403)، «تحلیل مؤلفه‌ای هم‌زمانی واژۀ «شادمانگی» در کلیله‌ودمنه و نقد بازگردانی آن در بازنویسی‌های معاصر»، پژوهش‌نامه زبان و ادبیات، جلد 5، شماره 2، صص 12-38.
[13]   صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، (1414)، المحیط فی اللغة، تحقیق محمد حسن آل یاسین، بیروت: عالم الکتب.
[14]   صفوی، کورش، (۱۳۷۹)، درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
[15]   صفوی، کورش، (۱۳۸۴)، فرهنگ توصیفی معنی شناسی. چاپ اول. تهران: فرهنگ معاصر.
[16]   صفوی، کورش، (۱۳۹۱)، نوشته های پراکنده (دفتر سوم) زبان شناسی و ترجمه شناسی. تهران: علمی.
[17]   عبدالتواب، رمضان، (1367)، مباحثی در فقه اللغه و زبان‌شناسی عربی، ترجمه حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس.
[18]   عمید، حسن، (1388)، فرهنگ عمید، تحقیق مهین جواهری، تهران: فرهنگ اندیشمندان.
[19]   فیومی، احمد بن محمد، (1425)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: دارالهجرة.
[20]   فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، (1415)، القاموس المحیط، بیروت: دار الکتب العلمیه، (ج 1–4).
[21]   گیررتس، دیرک، (۱۳۹۵)، نظریه‌های معنی‌شناسی واژگانی. چاپ دوم. ترجمه‌ی کورش‌ صفوی‌. تهران: نشر علمی.
[22]   مسبوق، سیدمهدی؛ و غلامی‌یلقون‌آقاج، علی‌حسین، (1397)، «نقد و بررسی شیوه‌های معادل‌یابی واژگانی در ترجمۀ قرآن (با تکیه بر تحلیل مؤلفه‌های معنای واژگان)»، پژوهش‌های قرآنی، جلد 86، شماره 23، صص 102-127.
[23]   مستملی، اسماعیل بن محمد، (1363)، شرح التعرف لمذهب التصوف، تصحیح محمد روشن، تهران: اساطیر.
[24]   معین، محمد، (1388)، فرهنگ فارسی، تهران: امیرکبیر.
[25]   مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، (1385)، تاج‌العروس من جواهر القاموس، بیروت: دارالهدایه.
[26]   نصرالله‌منشی، ابوالمعالی، (1387)، کلیله‌ودمنه، تصحیح مجتبی مینوی طهرانی، تهران: جامی.
[27]   نظری، راضیه، (1400)، «تحلیل مؤلفه‌های معنایی واژگان حوزه طبیعت در نهج البلاغه با تکیه بر نظریه نشانداری»، آموزش زبان، ادبیات و زبان‌شناسی، جلد 8، شماره 4، صص 204-223.
دوره 3، شماره 1
بهار 1404
بهار 1404
صفحه 41-54

  • تاریخ دریافت 16 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 02 اردیبهشت 1404