پژوهش های معناشناختی متون ادبی

پژوهش های معناشناختی متون ادبی

کارکرد تقابل های دوگانه در ساخت معنای مقاومت در رمان نکته جزئی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
10.22034/sslt.2026.2089382.1172
چکیده
تقابل­های دوگانه یکی از اصلی­ترین ابزارهای تحلیل متن در میان ساختگرایان است. آنان بر این باورند که معنای متن را می­توان از طریق جفت­های متضاد درک کرد. تقابل­های معنایی که شامل برتری یکی بر دیگری است، به ساختار روایت شکل می­دهد و باور و جهان­بینی مسلط در متن ادبی را بازتاب می­دهد. ادبیات مقاومت فلسطین روایت مظلومیّت و رنج مردم آن سرزمین است که با دو رویکرد متفاوت شکل گرفته است. برخی از رمان­نویسان فلسطین (به­خصوص در سال­های اخیر) با دیدگاه ضدجنگ پس از بیان دردهای حاصل از سال­ها نبرد میان مسلمانان و یهودیان، صلح میان دو گروه را راه­حلّ نهایی مشکل فلسطین دانسته­اند و برخی با تأکید بر اندیشه‌ی مقاومت و ضد استکبار، امکان هر نوع دوستی و صلح میان مردم فلسطین و اشغالگران را رد می­کنند. در این پژوهش که از نوع کتابخانه­ای و توصیفی است، رمان نکته‌ی جزئی بر مبنای تقابل­های دوگانه بررسی شد. این پژوهش نشان داد شبلی از تقابل­هایی نظیر قومیّت (یهود/عرب)، جنسیت (مرد/زن)، نقش­ها (تجاوزگر/قربانی و قاتل/مقتول)، زمان (گذشته/ حال)، مکان (طبیعی/ شهری و باز/بسته) مفاهیم (کلّی/ جزئی و نور/تاریکی و زندگی/ مرگ) سودجسته است. وی با محوریت قرار دادن تقابل­ها و خلق دوگانگی در ابعاد روایت، دیدگاه ضدّیت با اسرائیل و مقاومت در برابر اشغالگران را نمایش داده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Function of Binary Oppositions in Constructing the Meaning of Resistance in Adania Shibli’s Minor Detail

نویسندگان English

Asma Ghafooriyan Mohaddes 1
Ahmad Khajehim 2
Zahra Jamshidi 3
Hasan Delbari 3
1 PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar.
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran .
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran.
چکیده English

شBinary oppositions constitute one of the principal analytical tools in structuralist approaches to literary texts, which maintain that textual meaning emerges through the interplay of contrasting pairs. Semantic oppositions—typically structured around the dominance of one element over another—contribute to shaping narrative organization and reflect the underlying worldview and ideological orientation embedded in a literary work. Palestinian resistance literature, which narrates the oppression and suffering experienced by the people of Palestine, has developed along two distinct interpretive trajectories. Some contemporary Palestinian novelists adopt an anti war perspective and, after depicting the suffering resulting from decades of conflict between Arabs and Jews, propose reconciliation and peaceful coexistence as the ultimate solution to the Palestinian issue. In contrast, other works emphasize the ideology of resistance and anti imperial struggle, rejecting the possibility of reconciliation between the Palestinian people and the occupying power. Employing a descriptive, library based research method, the present study analyzes Adania Shibli’s novel Minor Detail through the analytical framework of binary oppositions. The findings indicate that Shibli constructs the narrative through multiple layers of opposition, including ethnicity (Jew/Arab), gender (man/woman), roles (aggressor/victim and killer/killed), temporality (past/present), spatiality (natural/urban and open/closed), and conceptual contrasts (major/minor, light/darkness, and life/death). By foregrounding these oppositional structures and organizing the narrative around a series of interrelated dualities, Shibli articulates a discourse of resistance and portrays the dynamics of domination and oppression associated with occupation.

کلیدواژه‌ها English

Binary Oppositions
Textual Meaning
Minor Detail
Adania Shibli
Resistance Literature
[1] اخوت، احمد (1371). دستور زبان داستان. چاپ اوّل. اصفهان: نشر فردا.
[2] اسماعیلی، زیبا و خجسته، معصومه (1400). «تقابل­های دوگانه در اشعار دفاع مقدس»، نقد، تحلیل و زیبایی­شناسی متون، سال چهارم، شمارة 4، پیاپی 13، صص 114- 132.
[3] بارت، رولان (1386). لذت متن، ترجمه­ی پیام یزدانخواه، چاپ چهارم. تهران: مرکز.
[4] بیگ­زاده، خلیل، شاهرخی، فرنگیس (1397). «تحلیل تقابل واژگانی شعر رضوی شاعران دفاع مقدس». ادبیات پایداری. 10 (18). 72-53.
[5] پالمر، فرانک. ر (1391). نگاهی تازه به معنی­شناسی. ترجمه­ی کوروش صفوی. چاپ ششم. تهران: نشر مرکز.
[6] ساپیر، ا (1376) زبان: درآمدی بر مطالعة سخن گفتن. ترجمه‌ی علی­محمد حق­شناس. تهران: سروش.
[7] سعید، ادوارد. (1382). فراتر از واپسین آسمان. ترجمه‌ی حامد شهیدیان. چاپ اوّل. تهران: انتشارات هرمس.
[8] شاهاک، اسرائیل. (1376). تاریخ یهود، مذهب یهود، بار سنگین سه هزاره. چاپ اوّل. ترجمه‌ی محمد شریف. تهران: انتشارات چاپخش.
[9] شبلی، عدنیّه. (1402). نکته‌ی جزئی. ترجمه‌ی سارا مصطفی‌‌پور. چاپ اوّل. تهران: انتشارات ققنوس.
[10]  ________. (1403). برداشت دوّم. ترجمه‌ی فاطمه ترابی عسگری. چاپ اوّل. تهران: انتشارات هرمس.
[11]  ________. (1403). جزئیات خردتر. ترجمه‌ی صادق شریعتی، چاپ اوّل. تهران: انتشارات گویش نو.
[12]  ________. (1403). جزئیات کم­اهمیّت. ترجمه‌ی امیرحسین مهدی­زاده. چاپ اوّل. تهران: نشر همان.
[13]  ________. (2013). «الکتابة کما الحیاة». الدراسات الفلسطینیة. سال 24. شماره­ی 96. 168-167.
[14]  صفوی، کوروش (1403). زبان و معنی. چاپ اول. تهران: نشر علمی.
[15]  طاهری­نیا، علی­باقر و مهدیان، روح­الله (1392). «دوگانگی  تقابل در رمان­های سحر خلیفه». ادبیات پایداری. سال چهارم. شماره­ی 8. 152- 121.
[16]  کارتر، جیمی (1386). فلسطین، صلح به جای تبعیض نژادی. ترجمه­ی علی عراقی. چاپ اول. تهران: انتشارات صمدیه.
[17]  گاردین. (2020). (تاریخ دسترسی 8/6/1404). وحشت در بیابان، https://www.theguardian.com/books/2020/may/30/minor-detail-by-adania-shibli-review-horror-in-the-desert
[18]  گلشن­پژوه، محمودرضا. (1388). کتاب خاورمیانه، ویژه‌ی نقض حقوق بشر در سرزمین‌‌های اشغالی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات مؤسسه‌ی فرهنگی‌‌ مطالعات و تحقیقات بین‌‌المللی ابرار معاصر تهران.
[19]  گیررتس، دیرک (1393). نظریه­های معنی­شناسی واژگانی. ترجمه­ی کوروش صفوی. چاپ اول. تهران: نشر علمی.
 
[20]   Shaaban, Bothaina (1991). Both Righat and Left Handed: Arab Woman Talk about Their Lives. Bloomington: Indiana University press.
[21]   Lyons, J. (1977). Semantics. 2 Vols. Cambridge: Cambridge University Press.
[22]   Tong, R. (2009). Feminist Thought: A More Comprehensive Introduction. Colorado: Westview Press.
دوره 4، شماره 1
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 87-104

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 03 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 23 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 23 خرداد 1405